________________
आगम
(०५)
भाग-1 "भगवती'- अगसूत्र-५ (मूलं वृत्ति:) भाग-१
शतक [३], वर्ग, अंतर्-शतक H, उद्देशक [२], मूलं [१४३-१४६] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्रा०५] अंगसूत्रा०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत
सूत्रांक
श्रीभग लघुवृत्ती
[१४३१४६]
AIPATHICODE
दीप
अनुक्रम [१७२१७५]
| सर्वस्तोकमधःक्षेत्रं समयेनावपतति, अधोमन्दगतित्वाच्छक्रस्य, 'तिरियं संखजति कल्पनया किलैकेन समयेन योजनमधो गच्छति शक्रः, तत्र च योजने द्विधाकृते द्वौ भागौ भवतः, तयोश्चैकस्मिन् द्विभागे मीलिते त्रयः सङ्ख्येयभागाः स्युः, अतस्तान् । र उद्देश तिर्यग्गच्छति, सार्द्ध योजनमिति भावः, तिर्यग्गतौ तस्य शीघ्रगतित्वात् , 'उद्धं संखेजति यान् कल्पनयात्रीन् द्विभागान् तिर्यग्गच्छेत् तेषु चतुर्थेऽन्यस्मिन् द्विभागे मीलिते चत्वारो द्विभागरूपास्सङ्ख्यातभागास्सम्भवन्ति, अतस्तान वं गच्छति, अथ कथं । सूत्रे सङ्ख्यातभागमात्रग्रहणे सति इदं नियतभागव्याख्यानं क्रियते?, उच्यते-"जावइयं खितं चमरे अहे ओवयइ एकेणं समएणं| | त सके दोहिं," तथा "सकस्स य उप्पयणकाले चमरस्स य ओवयणकाले एएणं दोण्णिवि तुल्ला" इति वचनान्निश्चीयते-शको यावदधो द्वाभ्यां समयाभ्यां ब्रजेत् तावदूर्ध्व एकेनेति द्विगुणमधाक्षेत्रादूर्ध्वं क्षेत्र, एतयोश्वापान्तरालवर्ति तिर्यक्क्षेत्रं सार्द्ध योजन स्यादिति व्याख्यातं, आह. चूर्णिकार:-"एगेणं समएणं ओवयइ अहे जोयणं, एगेणेव समएणं तिरियं दिवद्धं गच्छइ, उद्धं दो जोय|णाई सको"ति 'चमरस्सण' मिति 'सव्वत्थो ति ऊर्ध्वगतौ मन्दगतित्वात् तस्य, तच कल्पनया किल त्रिभागन्यून गव्यूतत्रयं, | 'तिरिय'ति तस्मिन्नेव पूर्वोक्ते त्रिभागन्यूने गब्यूतत्रये द्विगुणिते ये योजनसङ्ख्येयभागाः स्युः तान् व्रजेत् , तिर्यग्गतौ शीघ्रत| रगतित्वात् तस्य, 'अहे संखेजेति पूर्वोक्ते त्रिभागद्वयन्यूने गव्यूतषद्के त्रिभागन्यूनगव्यूतत्रये मीलिते ये सङ्ख्येयभागास्तान्
बजेत् , योजनद्वयमिति भावः, अथ कथं सङ्ख्येयभागमात्रोपादाने नियतसङ्ख्येयभागत्वं व्याख्यायते ?, उच्यते, शक्रस्योग| तेश्चमरस्याधोगतेः समत्वमुक्तं, शक्रस समयेनकेन योजनद्वयमूर्ध्वगमनं चमरस्याधस्तथैव, 'जावइयं सके ३ उर्दू उप्पयइ एगेणं समएणं तं वजे दोहिं, जं वजे दोहिं तं चमरे तीहिंति वचनात् प्रतीयते-शक्रस्य यदूर्ध्वगमनक्षेत्रं तस्य त्रिभागमात्ररूपं चमरस्योर्ध्व
~130~
