________________
आगम
(४३)
प्रत
सूत्रांक
[६८]
दीप
अनुक्रम
[१५३२]
*x*x*
[भाग-३७] “उत्तराध्ययनानि ” - मूलसूत्र - ४ ( मूलं+निर्युक्तिः+वृत्तिः) मूलं [--] / गाथा ||६८||
अध्ययनं [३६],
निर्युक्ति: [ ५५६ ...], भाष्यं [१५...]
दृश्यत एवेति सूत्रार्थः ॥ इत्थं यदुक्तं "संसारत्या य सिद्धा य, दुविहा जीवा वियाहिय" ति तत्र सिद्धा उक्ताः, साम्प्रतं संसारिण आह
संसारत्था उ जे जीवा, दुविहा ते वियाहिया । तसा य थावरा चेव, धावरा तिविहा तहिं ॥ ६८ ॥ संसारस्था इति प्राग्यतुशब्दः सिद्धेभ्यः सङ्ख्याकृतविशेषद्योतको ये जीवा द्विविधास्ते व्याख्याताः, द्वैविध्यमेवाह-साथ स्थावराश्चैव, स्थावराः 'त्रिविधाः' त्रिप्रकाराः 'तस्मिन्' इति द्वैविध्ये सति, अल्पवक्तव्यत्वाच पश्चानिर्देशेऽपि प्रथमतः स्थावराभिधानमिति सूत्रार्थः ॥ तत्रैविध्यमेवाह
पुढवी आउजीवा य, तहेब य वणस्लई । इबेए थावरा तिविहा, तेसिं भेए सुणेह मे ॥ ६९ ॥ 'पुढवी आउजीवा य'त्ति जीवशब्दः प्रत्येकमभिसंबध्यते ततः पृथिव्येव जीवाः पृथिवीजीवाः आपो-जलं ता एव जीवा अब्जीवाथ, तथैव च 'वणस्सइ'त्ति प्रक्रमाद्वनस्पतिजीवाः, ननु पृथिव्यादीनि जीवशरीराणि न त्वेतान्येव जीवाः, काठिन्यादिलक्षणानि समूनि जीवाः पुनरुपयोगलक्षणास्तत्कथं पृथिव्यादीन्येव जीवा इत्युक्तम् ?, उच्यते, जीवशरीरयोरन्योऽन्यानुगतत्वेन विभागाभावादेवमुक्तं, न चैतदनाएँ, यत उक्तम्- "अन्नोऽन्नाणुगयाणं इमं च तं चति विभयणमजुत्तं" इत्यादि 'इति' इत्युक्तप्रकारेण 'एते' पृथिव्यादयः स्थावरास्त्रिविधाः । उत्तरग्रन्थसम्बन्धनार्थ१ अन्योऽन्यानुगतयोरिदं च तथेति विभजनमयुक्तं
Education intemational
Forest Use Only
www.janbay.org
पूज्य आगमोद्धारकश्री संशोधितः मुनि दीपरत्नसागरेण संकलित.. आगमसूत्र [ ४३] मूलसूत्र[४] उत्तराध्ययनानि मूलं एवं शान्तिसूरिविरचिता वृत्तिः
~409~
