________________
आगम
(४३)
प्रत
सूत्रांक
[R
-693]
दीप
अनुक्रम [१११४
- ११८७]
[भाग-३७] “उत्तराध्ययनानि ” - मूलसूत्र - ४ ( मूलं+निर्युक्तिः+वृत्तिः) मूलं [१R-७३] / गाथा ||--|| निर्युक्ति: [५०९...]
अध्ययनं [२९],
॥५९॥
उत्तराध्य. ५ होअलोबाओ ॥ २ ॥ सीलं व समाहाणं णिच्छयतो सबसंवरो सो य। तस्सेसो सीलेसो सेलेसी होइ तयवस्था ॥३॥” बृहद्वत्ति: तमेवंविधं शैलेशीभावं जनयति, तजननाच शैलेशीप्रतिपन्नो 'विहरति' आस्तेऽन्तर्मुहूर्त्तमिति शेषः, पठन्ति च - 'सेलेसी पडिवन्ने अणगारे चत्तारि केवलिकम्मंसे खचेति, ततो पच्छा सिज्झति बुज्झइ' इत्यादि प्राग्वत् ६१ । चरित्रं चेन्द्रियनिग्रहादेव जायत इति प्रत्येकं तन्निग्रह माह — श्रोत्रेन्द्रियस्य निग्रहः स्वविषयाभिमुखमनुधावतो नियमनं श्रोत्रेन्द्रियनिग्रहस्तेन 'मनोज्ञामनोज्ञेषु' अभिमतेतरेषु शब्देषु यथाक्रमं रागद्वेषयोर्निग्रहो रागद्वेषनिग्रहस्तं जनयति, तथा च तत्प्रत्ययिकं रागद्वेषनिमित्तं कर्म न बनाति पूर्वबद्धं च निर्जरयति, तन्निग्रहे शुभाध्यवसायप्रवृत्तेरिति भावः । एवं चक्षुरिन्द्रियनिग्रहेण ६३ प्राणेन्द्रियनिग्रहेण ६४ जिह्वेन्द्रियनिग्रहेण ६५ स्पर्शनेन्द्रियनिग्रहेण च इदमेव वाच्यं, नवरं चक्षुरिन्द्रियेष्वित्युपचाराच्चक्षुरिन्द्रियग्राह्येषु रूपेष्विति योऽर्थः यथाप्रधानं चात्रेन्द्रियनिर्देशः, प्राधान्यं च पाटवाद्यपेक्षमिति भावनीयम् ६६ । एतन्निग्रहोऽपि कषायविजयाद्भवत्यतः क्रमेण तद्विजयमाह-तत्र क्रोधस्य विजयो| दुरन्तादिपरिभावनेनोदयनिरोधः क्रोधविजयस्तेन क्रोधेन - कोपाध्यवसायेन वेद्यत इति क्रोधवेदनीयं तद्धेतुभूतपुद्गलरूपं कर्म न बनाति "जं वेद तं बंधइ"त्ति वचनात् तथा पूर्ववद्धं प्रक्रमान्तदेव निर्जरयति, तत एव विशिष्टजीववीयल्लासात् ६७ । एवं मानविजयेन ६८ मायाविजयेन ६९ लोभविजयेन ७० चाभिधेयम् । एतज्जयश्च न प्रेमद्वेषमि१ भवत्यलोपात् ॥ २ ॥ शीलं वा समाधानं निश्चयतः सर्वसंवरः स च । तस्वेशः शैलेशः शैलेशी भवति तदवस्था ॥ ३ ॥
Education intimational
For
सम्यक्त्व
~220~
पराक्रमा.
२९
॥५९३ ॥
www
पूज्य आगमोद्धारकश्री संशोधितः मुनि दीपरत्नसागरेण संकलित..आगमसूत्र [४३] मूलसूत्र [४] उत्तराध्ययनानि मूलं एवं शान्तिसूरिविरचिता वृत्तिः
