________________
आगम (४३)
[भाग-३७] “उत्तराध्ययनानि”- मूलसूत्र-४ (मूलं+नियुक्ति:+वृत्ति:)
अध्ययनं [२८], मूलं [-] / गाथा ||५|| नियुक्ति: [५०२...]
उत्तराध्य
बृद्धृत्तिः
प्रत
सुत्रांक
-64
||५||
एवं पंचविहं नाणं, दव्याण य गुणाण य । पञ्जवाणं च सव्वेसिं, नाणं नाणीहिं देसियं ॥५॥
मोक्षमार्ग'एतद् अनन्तरोक्तं पञ्चविधं ज्ञानं द्रवन्ति-गच्छन्ति तांस्तान् पर्यायानिति द्रव्याणि-वक्ष्यमाणलक्षणानि तेषां,
गत्य०२० 'चः तद्वतानेकमेदख्यापको, गुणानां-रूपादीनां चःप्राग्वत्, परीति-सर्वतः, कोऽर्थः -द्रव्येषु गुणेषु सर्वेष्यव-11 ॥५५७॥
|न्ति-गच्छन्तीति पर्यवास्तेषां च, 'सर्वेषाम्' अशेषाणां, केवलापेक्षया चायं द्रव्यकास्न्ये सर्वशब्दः शेषज्ञानापे-18
क्षया तु प्रकारकास्ये, प्रतिनियतपर्यायग्राहित्वात्तेषां, 'ज्ञानम् अवबोधकं 'ज्ञानिभिः' अतिशयज्ञानोपेतैः केव-12 |लिभिरितियावत् 'देशितं' कथितम् । अनेन च यदाहुः-ज्ञानं ज्ञानखरूपस्यैव ग्राहकं, बाह्याभिमतस्य वस्तुनो ज्ञाना||तिरिक्तस्यासत्त्वाद् , अत एवोक्तं-'खरूपस्य खतो गति रिति, तन्निरस्तम् , अन्तः सुखादिप्रतिभासवदहिः स्थूलप्रति
भासस्यापि खसंविदितत्वात्, न च युगपद्वेद्यमानयोरेकस्य तात्त्विकत्वमितरस्य त्वन्यथात्वमिति निमित्तं विना कल्पयितुं शक्यम् , अथैकत्राविद्योपदर्शितत्वं तत्कल्पननिमित्तं, न, यतस्तदितरत्रापि किं न कल्प्यते', निमित्तं | विना कल्पनाया उभयत्राविशेषात् , तथा च ज्ञानस्याप्यभावेन सर्वशून्यतापत्तिरित्यलं प्रसङ्गेनेति सूत्रार्थः ॥ अनेन |
५५७|| द्रव्यादिविषयत्वं ज्ञानस्योक्तं, तत्र च द्रव्यादीनि किंलक्षणानीत्यत आह
गुणाणं आसओ दवं, एगदध्वस्सिया गुणा । लक्खणं पत्रवाणं तु, उभओ अस्सिया भवे ॥६॥ 'गुणानां वक्ष्यमाणानाम् 'आश्रयः' आधारो यत्रस्थास्त उत्पद्यन्ते उत्पद्य चावतिष्ठन्ते प्रलीयन्ते च तद् द्रव्यम् ,
दीप अनुक्रम [१०८०]
JABERatinintamational
पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधित: मुनि दीपरत्नसागरेण संकलित..आगमसूत्र[४३), मूलसूत्र[४] उत्तराध्ययनानि मूलं एवं शान्तिसूरिविरचिता वृत्ति:
~148~
