________________
आगम (४०)
[भाग-३१] "आवश्यक"- मूलसूत्र-१/४ (मूलं+नियुक्ति:+वृत्ति:)
अध्ययन [४], मूलं [सू.] / [गाथा-], नियुक्ति : [१३६१] भाष्यं [२२३...],
प्रत
सूत्रांक
दीप अनुक्रम
महणफाले पत्ते गडगदितो भविस्सइ, गहिए सुद्धे काले पट्ठवणवेलाए मरुयगदिईतो भविस्सतित्ति गाथार्थः ॥ १३६१।। स्वादुद्धिः-किमर्थं कालग्रहणम् ?, अत्रोच्यतेपंचविहअसमाचस्स जाणणहाय पेहए कालं । चरिमा पसभागवसेसियाइ भूमि तओ पेहे ॥१३६२॥
व्याख्या-पंचविधः संघमघातादिकोऽस्वाध्यावा तत्परिज्ञानार्थ प्रेक्षते (काल) कालवेलां, निरूपयतीत्यर्थः । कालो निरूपणीयः, कालनिरूपणमन्तरेण न ज्ञायते पश्चविधसंयमघातादिकं । जइ अग्घेत्तुं करेंति ता चलहुगा, तम्हा कालपडि लेहणाए इमा सामाचारी-दिवसचरिमपोरिसीए चउभागावसेसाए कालग्गहणभूमिओ ततो पडिलेहियबा, अहवा तओ उच्चारपासवणकालभूमीयत्ति गाथार्थः॥ १३१२॥
अहियासियाई अंतो आसन्ने चेव मज्झि दूरे य । तिन्नेव अणहियासी अंतो छ छच्च बाहिरओ ॥१३६३॥ ___ व्याख्या-'अंतोत्ति निवेसणस्स तिन्नि-उच्चारअहियासियर्थंडिले आसपणे मज्झे दूरे य पडिलेहेइ, अणहियासियाथंडिलेवि अंतो एवं चेव तिणि पडिलेहेति, एवं अंतो थंडिल्ला छ, बाहिं पि निवेसणस्स एवं चेव छ भवंति, एत्थ अहियासिया दूरयरे अणहियासिया आसन्नयरे कायवा ॥ १३६३ ॥
महणकाले प्राले गण्टरन्तो भविष्यति, गृहीते शुदेकाले प्रस्थापनवेखायो मलाम्तो भविष्यतीति । यद्यगृहीत्या कुर्वन्ति तहि चतुर्ल घुकं, तस्मात् कालप्रतिलेखगायामियं सामाचारी-दिवसचरमपीमध्यां चतुर्भागावयोषायां कालग्रहणभूमयस्तियः प्रतिलेसितम्याः, अथवा तिखा-पचारप्रश्रवणकालभूमयः । अन्तरिति-निवेशनस्य त्रीणि उच्चारखाप्यासितस्पण्डिलानि आसने मध्ये दूरे च प्रतिलेखपति, अनभ्यासितस्थानिलाम्बपि अन्तरेवमेव पीणि प्रतिलेखयन्ति, एवमन्तःस्थन्डिलानि पद, पहिरपि निवेशनादेवमेव पटू भवन्ति, मनास्पासितानि दूरतरे मनध्यासितानि भासनतरे कर्तव्यानि ।
[२९]
~179