________________
ભાસન થાય; પછી જે સત્તા પ્રગટી, તેના રમણરૂપ–અનુભવરૂપ ચારિત્રગુણ પ્રગટે, પછી શુકલધ્યાન પ્રગટે, પછી નિરાવરણ કેવલજ્ઞાન પ્રગટે. આવી રીતે પરમપૂજ્ય શ્રી અરિહંતને પૂજવાથી પોતાનો પૂજ્ય સ્વભાવ પ્રગટે.
૫૭
૬૦.
હવે આપણે પ્રભુની પૂજા-સ્તુતિ આદિ જે સૂત્રોથી કરીએ છીએ તે સર્વે હેતુ સહિત વિચારીએ. પ્રભુની પૂજા સામાન્ય પ્રકારે એ ભેદ છે. દ્રવ્યપૂર્જા અને ભાવપૂજા. દ્રષ્યપૂજા મુખ્ય ત્રણ પ્રકારે છે. અષ્ટપ્રકારી, સત્તરશેટ્ટી અને એકવીશ પ્રકારી. તેમાંની કેટલીક દ્રવ્યપૂજા અંગપૂજા તરીકે કરવામાં આવે છે, કેટલીક અગ્રપૂજા તરીકે કરવામાં આવે છે. પ્રભુના અંગ ઉપર ચીજો ચડાવીને પૂજા કરવામાં આવે છે તેને અંગપૂજા કહે છે, અને પ્રભુ આગળ સામગ્રી મૂકીને પૂજા કરવામાં આવે છે તે અગ્રપૂજા કહેવાય છે. આનું વર્ણન આપણે આગળ કરી ગયા છીએ.
હાલમાં જે નવપદની ટ પ્રકારની તથા ખીજી પૂજા થાય છે તે સર્વનો સમાવેશ ઉપરની અષ્ટપ્રકારી સત્તરભેદી અને એકવીશ પ્રકારી પૂજામાં થઇ જાય છે.
દ્રવ્યપૂજા અને ભાવપૂજા એમ બંને કરવાનો અધિકાર શ્રાવક અને શ્રાવિકાને છે. સાધુ અને સાધ્વીને તો ભાવપૂજા કરવાનો અધિકાર છે. હવે દ્રવ્યપૂજાનો વિશેષ વિસ્તાર ન કરતાં ભાવપૂજાપર આવીએ. ભાવપૂજામાં મુખ્ય હેતુ એ છે કે સામાન્ય પ્રભુની સ્તુતિ, તે પ્રભુના ગુણો સાથે પોતાના આત્માની સરખામણી અને તે પ્રભુપદ્મ મેળવવાની ભાવના કરવી.
પૂજાના પ્ર
સ્તાવ.
૬૧.
પ્રભુની સ્તુતિ-સ્તવનાદિ સામાન્યપણે ચાર પ્રકારે કરવામાં સ્તુતિના પ્ર- આવે છેઃ—
કાર.
૧. યાંચા—પ્રભુ પાસે મોક્ષસુખ આદિની માગણી કરવાની રચનામય સ્તુતિ કરવી તે.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
