________________
૫૦
કચે ભાવના,
ઉપર કહેલ અંગપૂજાના પાંચ પ્રકાર નામે ૧ હવણ ૨ ચંદન ૩ પુષ્પ ૪ ધૂપ ૫ દીપ સાથે, અગપૂજાના ત્રણ ભેદ નામે ૧ અક્ષત તે શુદ્ધ તંદુલ. ૨ નૈવેદ્ય તે સાકર પ્રમુખ. ૩ ફલ તે સોપારી પ્રમુખ મેળવતાં આઠ ભેદ છે. આ ભવ્યજીવ ભાવસહિત કરવાથી શુભગતિ કેહેતાં મોક્ષને પ્રાપ્ત કરે છે.
આવીરીતે અષ્ટપ્રકારી જે દ્રવ્યપૂજા તે ઉપર કહી ગયા. હવે રહેલી ભાવનાઓ ટુંકમાં કહેવાની જરૂર છે, તેથી આપણે તે કહીએ
- ૫૮
અષ્ટપ્રકારી દ્રવ્યપૂજામાં ભાવના. જલપૂજા, પ્રભુનું હવણ કરતાં પૂજકે એ ભાવના ભાવવાની છે કે “હે
પ્રભુ! જેમ જલપ્રક્ષાલનથી આ બાહ્ય મલનો નાશ થાય જમા છે તેમ મારા આત્મા સાથે રહેલ કર્મમેલ નાશ
થાઓ !' નોટ-જલેપૂજા પંચામૃતથી કરવી જોઈએ. ગાયનાં દૂધ, દહીં અને ઘી, તથા પાણી અને સાકર એ પાંચ વસ્તુથી પંચામૃત થાય છે. ચંદનપૂજા,
ચંદનમાં જે શીતલતા રહી છે, તેજ શીતલ ગુણ આપના મુખમાં રહ્યો છે, અને તેવી શીતલતા આત્મામાં પ્રાપ્ત કરવા અર્થે હું ચંદનપૂજા કરું છું.
નોટ–શાસ્ત્રમાં જ્યાં વાંચીએ છીએ ત્યાં દરેક ઠેકાણે ચંદનપૂજા એવું નામ આવે છે. તેને હેતુ શ્રી વીરવિજયજી મહારાજે સ્વરચિત પૂજાઓમાં ઠેકાણે ઠેકાણે આત્મશીતલતા પ્રાપ્ત કરવાનું બતાવ્યું છે. હાલમાં કેસરપૂજા મુખ્ય થઈ ગઈ છે અને ચંદનપૂજાનું ગૌણત્વ સ્વીકારાય છે. કેસરમાં ઉષ્ણતાનો ગુણ છે અને ચંદનમાં શીતલતાનો ગુણ છે એ સૌ માન્ય રાખે છે; આથી સમજાશે કે કેસરપૂજા મુ.
ખ્યરીતે આજકાલ પ્રચારમાં વિશેષપણે આવવાથી જિનપ્રતિમામાં ઉષ્ણતાના ગુણને લીધે ખાડા વિગેરે પડે છે, અને તેથી કેટલીક વખત. પ્રતિમાની અંગપૂજા કરી તેપર રૂપાનું ખોભરું ચડાવી દેવામાં આવે છે; અને આથી કેસરપૂજા, આ ખભરાપર કરવી પડે છે; તો આ ઉપ
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
