________________
( १६ )
को धर्म हो इसलिये ? या अपनी क्रीड़ा के लिये ? या प्राणियोंको निग्रह और अनुग्रह करने के लिये? या अपने को सुख होवे इसलिये, या अपने दुःखका नाश करनेके लिये ? या अपने पापका क्षयके लिये ? या अपने स्वभाव से इस सृष्टिका रचना करते हैं . ?. यह हमारा एकादश विकल्प शास्त्रिीका अलिविलासिको विलापि बना देगा
जायेत पौरस्त्यविकल्पनायां
कदाचिदन्याहगपि त्रिलोकी । न नाम नैयत्यनिमित्तमस्य __किंचिद् विरूपाक्षरुचेः समस्ति ॥ १ ॥ करोत्ययं तां यदि कर्मतन्त्रः __ स्वतन्त्रतैवास्य तदा कथं स्यात् । सखे ! स्वतन्त्रत्वमिदं हि येषां
परानपेक्षैव सदा प्रवृत्तिः ॥२॥ कर्मव्यपेक्षस्य च कर्तृताया
मीशस्य युक्ता न खलु प्रवृत्तिः। कर्मैव यस्मादखिलत्रिलोकी
करिष्यते चित्रविपाकपात्रम् ॥३॥ नाऽचेतनं कर्म करोति कार्य
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com