________________
પાડીને મરી ગયે. ડોકટરેએ તેના પેટને ચીયું તે હાજરીમાં પચા વિનાના ઘાસલેટના ડબ્બા વગેરે ઘણું નીકળી પડ્યું. આવું જ કેન્દ્રીકરણનું છે. જે પોતે વિકૃત રૂપે થઈને આખા કલેવરને નિપ્રાણ બનાવે છે. ત્યારે વિકેદ્રીકરણ થાય તો કોઈ પણ પ્રકારને મેલ ન જામે. કીડી મરી જાય તો પણ તેના પેટમાં કોઈ પચ્યા વગરને કણ નહીં રહે. એટલે જગતની સંસ્થાએ વિકેદ્રીકરણ કરવું જ પડશે તો જ તે સક્રિય-સફળ થઈ શકશે નહીંતર યેય સારું છતાં વિશ્વને જોઈએ એટલી ઉપયોગી નહીં બની શકે.
હવે રાજયસંસ્થા તરીકે કોંગ્રેસને વિચાર કરીએ. સદ્ભાગ્યે એ વિકેદ્રીકરણમાં માને છે. તેણે તો ચારેક વર્ષ ઉપર એ ઠરાવ પણ કર્યો હતો–પોતાના પાર્લામેન્ટરી બોર્ડ મારફત-કે “આર્થિક, સામાજિક, શૌક્ષણિક અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોમાં કોંગ્રેસીઓએ કોંગ્રેસ સંસ્થાને ઉપયોગ ન કરવો.” ઠરાવ તે પસાર થઈ જાય છે પણ તેની પ્રદેશ સમિતિએ તેનું હાર્દ પાળે છે કે કેમ તે સવાલ છે. માટે નવી સંસ્થાઓ શુદ્ધિના પાયા ઉપર તૈયાર કરી-કરાવીને, તેમની મારફત ઉપરના કાર્યક્રમો રાજ્ય સંસ્થા પાસે લેવડાવી લેવાં જોઈએ. કદાચ ખુશીથી ન આપે તો
અહિંસક લડતને આંચકા આપી પરાણે આંચકી લેવાં જોઈએ. વિભૂતિ કરતાં આ અંગે સંસ્થાને મહત્વ આપવાનું પણ કારણ છે.
બે એકડા ભેગા થાય છે તેથી અગ્યાર બનતા નથી. બે એકડા બાઝે તો તે એક અને શૂન્ય પણ થાય. તેમનો સરવાળો થાય તે બેજ થાય; પણ બન્નેનું સહયોગી ઘડતર થાય તો જ અગ્યાર થઈ શકે છે. આથી જ માનવનાં સહિયારાં જીવનની મહત્તા છે. માનવમાંથી સમાજ અને સંસ્થા બની શકે છે. સંસ્થા હશે તે વ્યક્તિઓ જતાં પણ કામ ચાલશે પણ વ્યક્તિ તરીકે વિભૂતિ જતાં કોઈ તેમનું કામ આગળ નહીં ધપાવે.
. એટલે જ માનવને મહત્વ આપ્યું છે અને તે સંસ્થા દ્વારા ઘડતર કરી શકે એને મુખ્ય સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. બીજા પ્રાણીઓ
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
