________________
પ્રકરણ ૭
આર્યોનું પંચાંગ આર્યો મૂળ આર્યાવર્તના વતની હેઈ અન્ય પ્રદેશમાં તેઓએ મહાન અને વિશાળ સંસ્થાને સ્થાપ્યાં હતાં તેને પુરા આર્યોનાં પંચાંગ પૂરે છે.
પ્રાચીન પંચાંગ પ્રમાણે એક વર્ષની છતુઓ બતાવેલી છે. દરેક વસ્તુ બે મહિનાની હતી. પહેલા તો માનદય: સવેદ. માસની ગણત્રી ચાંદ્ર માસ પ્રમાણે થતી, અને તેથી ચાંદ્ર વર્ષ અને સૈર વર્ષ વચ્ચે જે લગભગ પાંચ દિવસને તફાવત પડતું હતું તેને માટે તે બન્નેને સરખા કરવા અધિક માસની પેજના કરવામાં આવી હતી, જે વેદના વખતની હાઈ હજી પણ ચાલુ છે. એટલે છ હતુવાળું વર્ષ એ આપણું અસલનું પ્રાચીન પંચાંગ હતું. એની પ્રાચીનતા માટે પુરાવા તરીકે - વેદમાં ઉલ્લેખ છે કે છ ઋતુએ જ પ્રથમ હતી અને તે આદિ અગર નૈસર્ગિક હતી (સેવા
f). સાયણ કહે છે કે “ મૂળમાં વર્ષ છ ઋતુઓમાં પિતાને માર્ગ વહન કરતું હતું. ” છ હતુઓ ઉપરાંત વર્ષ બાર મહિનાનું અને ક૬૦ ત્રિ અને તેટલા જ દિવસનું બનેલું છે એવાં વાકય આવેદમાં જ મળી આવે છે. એટલે જે પ્રદેશમાં આ પ્રમાણે સ્તુઓ અને દિવસ
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, watumaragyanbhandar.com
