Page Text
________________
૩૨
શુભસંગ્રહ-ભાગ ચોથા
બાદ વહુ ઔર ભી આગે બઢે ઔર યહ સિદ્ધ કર દિખલાયા કી વહી પરિણામ અચેતન દ્રવ્ય પર ભી હાતા હૈ. ઉપર્યુક્ત સંપૂર્ણ આવિષ્કારોં કા ગ્રથિત કર કે ઉન્હાંને એક રિસ્પોન્સ ઇન દી લિવિંગ એન્ડ નાનલિવિંગ’ (સચેતન ઔર અચેતન કી પ્રતિક્રિયા) નામક ગ્રંથ પ્રકાશિત કિયા, જિસકી શ્રેષ્ટતા કા વિશ્વવિખ્યાત શાસ્ત્રનાં ને સ્વીકાર કિયા હૈ. ઇસકે પશ્ચાત્ . ખેાસ કા ધ્યાન વનસ્પતિયાં કૈ ભિન્ન ભિન્ન અવયવેાં કી હલચલ કી ઓર ગયા. ઈન હલ-ચલાં કી સૂચના દેનેવાલે, અનેકવિધ યંત્રો' કા ઉન્હોંને અપની વિલક્ષણ પ્રતિમા કે બલ પર નવીન નિર્માણુ કિયા. ઈન યંત્ર કે દ્વારા દે આતે પ્રધાનતયા જાતી જાતી હૈ. એક તે। ઉન વૃક્ષાં કી અંતર્રચના કે ગુણ-દ્વેષાં કા જ્ઞાન, દૂસરી ખાદ્ય વાયુ આદિ કી પરિસ્થિતિ કા જ્ઞાન. ડા. બેસ કે તીસરે આવિષ્કાર ને પ્રાણી ઔર વનસ્પતિયાં કે બીચ અધિકતર સામ્ય હેાના પ્રકટ કિયા હૈ. મદ્યાર્ક ઔર કલારામ આદિ કા ો અસર પ્રાણીમાત્ર પર હાતા હૈ, વહી અસર વનસ્પતિ પર ભી હાતા હૈ. જસે ક્યારેાફેમ કા પ્રયાગ કિયા હુઆ વ્યક્તિ સ્વચ્છ વાયુ પ્રાપ્ત કરને પર ધીરે ધીરે ચેતનાશક્તિ પ્રાપ્ત કર લેતા હૈ, ઉસી પ્રકાર વનસ્પતિયેાં ભી ક્લેરિાફા કે પ્રયુક્ત કિયે જાને કે બાદ સ્વચ્છ વાયુ રખ દેને સે પ્રવ્રુલ્લિત હૈ! જાતી હૈ. ઇસ પ્રકાર સભી આવિષ્કારમાં મે' સફલતા પ્રાપ્ત કરને કે લિયે શ્રી. ખેસ કે બહુત પરિશ્રમ ઔર મસ્તિષ્કશક્તિ ખર્ચ કરની પડી હૈ. પહલે પહેલ અનેક વિજ્ઞાનવેત્તા ને ડા. બેસ કા મજાક ઉડાયા. ઉન્હેં ઈન સભી કઠિનાઈયાં સે પાર હેાના પડા હૈ. આરંભ મે લેાગ ઉનપર બહુત ક્રમ વિશ્વાસ કરતે થે. ઉનકે લેખાં કે કઈ પ્રકાશિત કરને કા તૈયાર ન હેાતા થા; પરંતુ ધીરે ધીરે યહ પ્રતિકૂલ વાતાવરણ સાક્ હૈ। ગયા. આજ ડૅ. ખેસ અને ઉન્હીં આવિષ્કારાં કે બલ પર, જિનક! કિસી સમય લેાગ મજાક ઉડાતે થે, સંસાર કે મહાપુરુષાં મેં ગિને જાતે હૈં. સચ હૈ, કઠિનાયાં સે પાર પા જાના યદ્યપિ અત્યંત કહિન હૈ, તથાપિ ધૈ રખને સે ઉનકા અંતિમ પરિણામ સુંદર હેાતા હૈ. આચા` ખેસ ઈકે અચ્છે ઉદાહરણ હૈ. આજ ઉનકે આવિષ્કારાં કા સારા સંસાર આદરપૂર્વક સ્વીકાર કર રહા હૈ.
આચાય એસ કા વનસ્પતિયેાં કે પેાષક દ્રવ્યેાં કી શાષક ક્રિયા કા આવિષ્કાર અત્યંત મહત્ત્વપૂ હૈ. ઉત્ત્તાંતે અનેક પ્રયાગ કર કે યહ સિદ્ધ કર દિયા હૈ કિ વનસ્પતિયાં અપને પાષક-પદાર્થોં કા સજીવ પેશિયાં કી સહાયતા સે હી ગ્રહણ કરતી હૈ.... આજ ભી લોગોં કી યહ ધારા હૈ કિ વૃક્ષેાં કે જમીન મેડાલ કર પિલાયા જાનેવાલા જલ ઉનકી જડાં કી નાલિયાં દ્વારા ઉપર ચઢતા હૈ, તથા ભાફ ન કર પત્તિયાં દ્વારા ઝરતા હૈ; કિંતુ આચાય એસ ને ઇસ ધારણા કે ગલત સિદ્ધ કિયા હૈ. ઉનકા કહના હૈ કિ કિસી વૃક્ષ કી સારી જડ નહીંસી કર દી જાય તે! ભી પાની ઉપર ચઢેગા. જડ કે રોકને કા ઔર પાની કે ચઢને કા કાઈ ભી સંબંધ નહીં હૈ. એક પ્રયેગ મે આચાય એસ તે એક શાખા કે! ચારેાં એર સે “વેસેલીન” લગા ક્રિયા, તાકી જલ કહાં સે ભાષ ખન કર્ ઉડ ન જાય, તે ભી ઉસ શાખા ને જલ ઉપર ખીચા હી લિયા. ઇસ યેાગ સે યહ પ્રમેય સિદ્ધ હુઆ કિ પેશિયાં જહાંતક સજીવ રહેગી, જડ ન રહને પર ભી ઉસ વ્રુક્ષ યા શાખા મે' જલશેષણુ કી શક્તિ રહેગી.
કલકત્તે મે એસ-ઇન્સ્ટિટયુટ નામક ઉનકી એક સ્વતંત્ર સસ્થા હૈ. અનેક અપૂર્વ આવિકારાં કી યહીં સે સૃષ્ટિ હોને કે કારણ જગત મેં ઈસ સંસ્થા કી ખ્યાતિ હો ગઇ હૈ. સરકાર સે ભી દસ સંસ્થા કૈા સહાયતા મિલતી હૈ. કઇ વિદ્યાર્થી ઇન નવીન પ્રયાગાં કા અધ્યયન કર રહે હૈ. ઇસ સંસ્થા કૈા સુદૃઢ અનાને મેં ઔર અપને આવિષ્કારાં કે એકમત સે સ્વીકાર કરવાને મેં આચાય એસ કૈા આકાશપાતાલ એક કરના પડા હૈ.
ગત અપ્રલ મહિને મેં આચાય એસ પુનઃ એક બારી ચૂરાપ ગયે થે. વહાં અપતે આવકારમાં કા પ્રત્યક્ષ પરિચય દેકર ઉન્હોંને પાશ્ચાત્ય જગત કે મહાન વિજ્ઞાનવેત્તા કે મંત્રમુગ્ધસા કર લિયા . અબ વહુ અકેલે ભારત કે હી નહીં, સારે ભૂમંડલ કે આદર-ભાજન હૈ। ગયે હૈં. આજ ઇસ જરા-જીણુ વય મેં ભી આચાય એસ કા યુવકૈાં જૈસા ઉત્સાહ ઔર અથક કર્તૃત્વશક્તિ દેખ કર આશ્રય હાતા હૈ. ઈશ્વર ઉન્હેં ઔર શ્રીમતી ખેાસ કાચિરાયુ કરે, એવ' ઉનકે હાથે તે અનેક મહત્ત્વપૂર્ણ આવિષ્કારમાં કી નિરંતર સૃષ્ટિ હૈતી રહે, યહી હમારી હાર્દિક કામના હૈ.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034613 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 04 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1929 |
| Total Pages | 416 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 24 MB |