Page Text
________________
૬૦૦
ભારતવર્ષ કે પ્રાચીન જાતીય ચરિત્રચિત્રણ
મા` સમઝતી હૈ. કાઇ જાતિ અપની સ'સારથ્રાસી આકાંક્ષાઓં કી પૂતિ કે લિએ સામરિક શક્તિ કી ઉન્નતિ ઔર વિસ્તૃતિ કે હી અપને જીવન કા લક્ષ્ય સમઝતી હૈ. કોઇ તિ અપની વિલાસ-વાસના ઔર પાર્થિવ લિપ્સાએ કી પ્રાપ્તિ એવા પૂતિ કે લિએ ન્યાય-અન્યાય કા વિચાર છેડ, પરમ સ્વાર્થોધ હૈ। ધન-વૈભવ સગ્રડ કરને કા હી અપના પરમ ધ્યેય સમઝતી હૈ. ઇસી પ્રકાર કિસી ન્નતિ કા લક્ષ્ય ક્રુ, તેા કિસી કા કુછ ઔર હાતા હૈ. ભારતીય જાતિ ધપ્રધાન જાતિ હૈ. યહ ધર્મ હી યહાં કા વડે વિશેષત્વ હૈ, જીસકે ઉપર ઇસકે જીવન ઔર મરણ કા પ્રશ્ન અવલ`બિત હૈ. હમ ધર્મ કે વિશ્વ-બ્રહ્માંડ કા ધારણ કરનેવાલા માનતે ઔર જાનતે હૈ. ધ કી સિદ્ધિ મેં હી હમ અપની ઉન્નતિ ઔર ઉસકી હાનિ મેં હી અપના પતન દેખતે હૈં.
ઇતના હેને પર ભી હમ અપને મંત્ર-દ્રષ્ટા ઋષિયાં કે લતાએ ધર્મ-તત્ત્વાં કે ભૂલ ગએ હૈ. હમારા ધર્માં બહુત વિશાલ ઔર ઉદાર હૈ. વહ પક્ષપાત સે શૂન્ય હૈ. વહ કિસી કા ભી વિધી નહી હૈ. ઉસકે અંદર સબ વિરેધ, સમસ્ત મતભેદ ઔર સારે ૬૬ ડૂબ જાતે હૈં. વડ કિસી એક મત વિરોત્ર કા સમક નહીં હૈ. વટ શુદ્ધ સત્ય જ્ઞાનસ્વરૂપ હૈ. હમારા ધર્મ હમે વિશ્વમાનવ કા–માનવ હી કયાં ક્ષુદ્રાર્ષિક્ષુદ્ર કીટ-પતંગાં તક કા-એક સમાન સમઝને કા અપૂર્વ તત્ત્વ ખતલાતા હૈ. વહુ ભૂતમાત્ર મેં એક-અખંડ, અનાદિ, અનંત, સર્વવ્યાપી પરમાત્મા કા સાક્ષાત્કાર કરાતા હૈ. વહેં હમેં ‘સર્વે શિવયં શ્રદ્ઘ ' કા પાડે પટા કર સબ કે સાદર આલિ ગન કરને કા કલતા હૈ. વહેં હમેં ‘આત્મવત્ સર્વ ભૂતેષુ' કી અમેવ શિક્ષા દેતા હૈ. વહ હમેં પરમ ઉદાર બનાતા હૈ. વર્ષે હમે સકીર્ણતા કા ત્યાગ કરને કે કહતા હૈ. વધુ હમારે મન કા હિમાય કે સમાન ઉન્નત ઔર હૃદય કા આકાશ કે સમાન વિશાલ બનાતા હૈ. યહ વિશાલતા, મહત્તા, ઉચ્ચતા, ઉદારતા ઔર વ્યાપકતા હી ઇસ ધમકી વિશેષતા હૈ. કાલ કે પ્રભાવ સે કભીકભી હમ ઇસકી વિશેષતા કા નષ્ટ કર દેતે હૈં; ઔર ઇસકે ઉદાર-સ્વભાવ કા ભુલ રૂપ દે ડાલતે હૈં. યહુ સીતા હી હમારે ધર્મ કે મહત્ત્વ કે ઘટા કર ઉસકી અસીમતા કા કર સંકીણું સહાર કર દેતી હૈ; ઔર ઇસ પ્રકાર હમ અનુદાર મત કે સમર્થંક હા તે હૈ. ઇસ પ્રકાર હમારા વહુ ધ, જો હમારા જાતીય પ્રાણ હૈ, હાસ કે પ્રાપ્ત હતા હૈ; ઔર ઉસકે હ્રાસ સે હમારા જાતીય જીવન ભી મૃતવત્ હા જાતા હૈ.
વેદ-વેદાંગાં, દર્શન-શાઓ તથા તત્રાં કી જ્ઞાનરાશિ કા છેડ કરી ચંદ ક્રમ અપને રામા યણુ-મહાભારતાદિ તિહાસાં પર હી અદ્ભૂટ વિશ્વાસ કરે'; ઔર ઉનમેં ચિત્રિત આદર્શ-રિત્રોં પર યદિ હમ ધ્યાન દે, તે। હમ દેખેંગે કિ હમારે શ્રીરામચંદ્ર તે ભી ઉન્હીં ઉપનિષદેાક્ત તત્ત્વ પર ધ્યાન રખ કભી ધર્મ કા સંકુચિત નહીં હૈાને દિયા હૈ.
‘ ચાંદ ’ કે અછૂતાંક મેં ઐસે હી તીન ચિત્ર પ્રકાશિત કિએ ગએ હૈ,જીનકે દ્વારા સાધારણ પાઠક ભી યહ સમઝ સર્કંગે કિ ભગવાન શ્રીરામચંદ્ર તે કિસ પ્રકાર ગૃહક ચાંડાલ કા ગલે લગાયા, વસિષ્ટમુનિ ને ભી કિસ પ્રકાર ઉસે સાદર આલિંગન કિયા; ઔર મર્યાદા પુરુષાત્તમ રામ ને સ્વયં શવરી કે ઉચ્છિષ્ટ કુલ ક્રિસ પ્રેમ કે સાથ ખાએ હૈ !
કયા ઇન આદ–ઉદાહરણાં કે દેખ કર ભી હમ ધૃતાત કે ભૂત કી છાયા સે અપને કૈા પવિત્ર નહીં કર સકતે હૈં ? કયા હમ અપને આભિજાત કે અહંકાર કા દૂર નહીં કર સકતે હૈ ? યદિ હમ અબ ભી અપને અંદર ઘુસી હુઇ ઇસ સકીતારૂપી ખીમારી કા દૂર નહીં કર સકતે, તેા કહના પડેગા કિ હમ વૃથા હી અપને પૂવો કી કીર્તિયેમાં કા અભિમાન કરતે હૈ, હિંદ હમ અપને પૂર્જા કે આદર્શ કે અનુકૂલ નહીં ચલ સકતે, તે ધિક્કાર હું હમેં, જો અનેકા ઉન ઋષિયે કી સંતાન બતાતે હૈ, જીન્હોંને અપને દિવ્ય જ્ઞાનાલેાક સે ચિરકાલ કે લિએ જગત્ કે આલેાકિત ઔર ઉદાસિત કર રકખા હૈ !!
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |