Page Text
________________
ww
ભગવતી સાવિત્રીનું સંક્ષિપ્ત વૃત્તાન્ત
(૩૨૭ પર ઈતને પર ભી યહ રાજદંપતિ પૂર્ણરૂપ સે સુખી નહીં થે. રાજ્ય થા, વૈભવ થા, ધર્મ થા, પુણ્ય થા; પર, એક બાત કા અભાવ થા, ઔર યહ અભાવ ઉનકે હૃદય કે સમસ્ત આનંદ કે અપની વિષાદ-છાયા સે સર્વદા આછાદિત કિએ રખતા થા. ઔર યહ અભાવ થા સંતાન કા. રાજા-રાની સતાન કે ન હોને સે સદા દુ:ખી રહતે થે. હમારે પીછે ઈસ રાજ્ય કે કૌન સંભાલેગા? હમારે પરલોકપ્રસ્થાન કે અનન્તર કૌન હમેં ઔર હમારે પૂર્વ–પુરુષ કે જાંજલિ દેગા ? હમારે કુલ કે કૌન વિલુપ્ત હેને સે બચાવેગા-ઈસી પ્રકાર કે સેચ-વિચાર મેં રાત-દિન રાજા ઔર ઉનકી પરમ સુશીલા મહિલી પડી રહતી થીં; ઔર સબ પ્રકાર કે સુખ ઔર આનંદ કે સાધન પ્રાપ્ત હોતે હુએ ભી, ઉનકે હૃદય ખિન્ન ઔર મુખ મલિન રહતે થે. યૌવન કા સમુજજવલ યુગ સમાપ્ત હે ગયા ઔર ધીરે-ધીરે રાજા ઔર રાની દેન કે ઉપર વૃદ્ધત્વ કા પ્રભાવ પરિલક્ષિત હોને લગા. પર, ઉનકી આશા પૂર્ણ નહીં હુઈ, ઉનકે રાજધાસાદ મેં બાલક કા મધુર સ્વર સુનાઈ નહીં દિયા; ઉનકે હૃદય કા દારુણ અંધકાર ઔર ભી ઘનીભૂત હે ઉઠા. રાજા ઔર રાજમહિલી દોનોં હી અત્યંત ઉદ્વિગ્ન હૈ ઉઠે.
એક દિનકી બાત હૈ. દો ઘડી દિન ચઢ ચૂકી થા, સારા સંસાર સૂર્યકાન્તિ કી ધારા મેં નાન કર રહા થા. રાજા ભી અપની નિયનૈમિત્તિક ક્રિયાઓં મેં નિવૃત્ત હોકર રાજપ્રાસાદ કે એક શૂન્ય કક્ષ મેં બે હુએ અપને દુર્ભાગ્ય કે દારુણ વિધાન કી બાત સોચ રહે થે. ઉસી સમય પ્રતિહારી ને આ કર નિવેદન કિયાઃ-“મહારાજ ! રાજપુરોહિતજી પધારે હૈ.”
મહારાજ ને કહા –“ આદરપૂર્વક લે આ !”
ધીરે-ધીરે રાજપુરોહિત ને ઉસ શૂન્ય કક્ષ મેં પ્રવેશ કિયા. રાજા ને આસન સે ઉઠકર પ્રણામ કિયા ઔર ઉન્હેં આસન પ્રદાન કરકે આપ ઉનકે સામને બેડ ગએ. રાજપુરોહિત ને એક બાર રાજા કે મુખમંડલ કી ઓર દેખા. ઉને દેખા કિ, મહારાજ કે મુખમંડલ પર વિષાદ કી ઘની છાયા છાઇ હુઈ હૈ. રાજ-પુરહિત ઉસ વિષાદ-છાયા કા મૂલ રહસ્ય જાતે થે; ઉન્હ વિદિત થા કિ, સન્તાન કે શોક મેં હી મહારાજ ઔર મહિલી દોનોં રાત-દિન ચિતિત રહતે હૈ. રાજ-પુરોહિત ને ધીર ગંભીર વાણી મેં કહા-“મહારાજ ! રાજમહિષી કે ભી બુલવા લીજીએ. આજ મેં આપ દોનોં કે સામને કઈ કહેંગા.”
રાજ મહિષી કે બુલવા ભેજા ગયા. કુછ હો મિનિટે કે ભીતર રાજમહિલી ને વહાં પ્રવેશ કિયા. રાજમહિલી કે સુંદર મુખમંડલ પર ભી ગંભીર વિષાદ કી છાયા છાઇ હુઈ થી: ઇસલિએ મેવાવૃત ચંદ્ર-મંડલ કે સમાન ઉનકે વદન-મંડલ કી શોભા ઉસ સમય મલિન હો રહી થી. રાજમહિષી ને રાજ-પુરોહિત કે ભક્તિભાવ સે પ્રણામ કરકે અપને પતિ-દેવ કે બા ભાગ મેં આસન ગ્રહણ કિયા. રાજા ઓર રાની દોનો ઉત્સુક હેકર રાજપુરોહિત કે મુખ કી ઓર દેખને લગે.
રાજ-પુરેડિત ને શાત-સ્વર મેં કહા-“મહારાજ ! આપ ને હી કે સમાન મુઝે ભી આપકે નિઃસંતાન હોને કા દુઃખ સદા ઉદ્વિગ્ન કિએ રહતા થા. અનેક તેજસ્વી ઋષિયોં ઔર મને હાત્માઓ સે સ ને ઇસ દુ:ખ કે નિવારણ કરને કી પ્રાર્થના કી: પર મુઝે સફલતા નહીં પ્ર હુઈ. અન્ત મેં મં ને આદિ-શક્તિ કા આશ્રય લિયા. મેં ને ઉનકે ચરણે મેં અપને હદય કી અભિલાષા નિવેદન કી, અન્ત ભગવતી કા કરણ–પૂર્ણ હૃદય મેરે વિનમ્ર નિવેદન પર દ્રવીભૂત હુઆ ઔર જગજનની ને મુઝે કલ રાત્રિ કે સ્વપ્ન મેં દર્શન કર જે આદેશ દિયા હૈ, ઉસી કે નિવેદન કરને કે લિએ મેં આજ પ્રાતઃકાલ હી આપકે પાસ ઉપસ્થિત હુઆ હૈં.” - રાજપુરોહિત કે ઈન મધુર વચને કો સુન કર રાજા ઔર રાજમહિલી દો હી કે હૃદય આનન્દ સે ઉત્કલ હો ઉઠે. ઇસ પ્રકાર ગંભીર મહાસાગર મેં ડૂબતા હુઆ મનુષ્ય સહસા તટભૂમિ પર આ જાને સે ઉફુલ્લ હે ઉઠતા હૈ; છસ પ્રકાર મહાદરેદ્ર, વનપ્રાન મેં પડે હુએ અને તુલ વૈભવ કે સહસા પા કર આનન્દ સે ઉન્મત્ત હો ઉઠતા હૈ, વૈસી હી દશા રાજા ઔર રાની કી ભી હુઈ વે સબ આશાઓ કે તિલાંજલિ દે બૈઠે થે; ઉ હોને નિશ્ચય રૂ૫ સે સમઝ લિયા થા કિ, ઉનકે ભાગ્ય મેં સત્તાન-સુખ નહીં હૈ, પર ઉસ પુણ્ય પ્રભાત મેં પરમ પૂજ્ય રાજપુરોહિત કે ઉન આશાપૂર્ણ વચન કે સુનકર રાજા ઔર રાની કે આનન્દ કા પારાવાર નહીં રહા. દેને કે મુખ-મંડલ પર સે વિષાદ કી છાયા દૂર હો ગઈ, ઔર દોને કે વદન
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |