Prachin Bharat Varsh Bhag 04

SR No.: 034580
Original Sutra Author: N/A
Author: Tribhuvandas Laherchand Shah
Publisher: Jain Shwetambar Conference
Publication Year: 1938
Total Pages: 476
Language: Gujarati
Classification: Book_Gujarati
File Size: 59 MB

Page 322

૨૪૦ હાથીગુફાના લેખના
[ દશમ ખંડ તેણે યુવરાજ તરીકેની કાળ, તેમ જ ગાદીએ બિરા- સાર્વજનિક કામમાં રો પઓ રહેવાની" ઈચ્છાછત થયા પછી પણ સર્વ સમય, પિતાના કલિંગ વૃત્તિ ધરાવતા હતા. મૂર્તિને પ્રસંગ, કે જે તેના દેશમાં જ, અથવા તો તેની દક્ષિણે એટલે કે દક્ષિણ કુળની કીર્તિ–આંટ–નાકનો સવાલ થઈ પડ્યો હતે હિંદ તરફ જ કે બહુ ત્યારે સિંહલદ્વીપ સુધી ચડાઈ તે જો તેને આડે આવ્યો ન હત, તે મગધ તરફ લઈ જઈ પરાક્રમ બતાવવામાં જ, વ્યતીત કર્યો હતો. પણ ઝાંખી કરીને તે જોત જ નહીં. આ પ્રકારની તેટલા માટે ગુફાના લેખમાં તેણે જે જે વર્ણન કરી તેની મનોદશા સમજી લઈને, હાથીગુફાના લેખ બતાવ્યું છે, તે સર્વ દક્ષિણ હિંદમાં તેણે કરેલા પ્રયાણ માંહેલી વસ્તુ સ્થિતિનો ઉકેલ કરવા અમે પ્રેરાયા પરત્વેનું જ છે, એટલું ખાસ સમજી લેવું રહે છે. આ છીએ; તે હકીકત પ્રથમ જણાવી દઈએ છીએ. હવે નિર્ણય ઉપર અમારે આવવું પડયું છે તેનું સબળમાં તેની પ્રત્યેક પંક્તિના અર્થ ઉકેલની સૂચના તથા તે ઉપરની સબળ કારણ એ છે કે તે સમયે ગામસ્ત ઉત્તર ચર્ચા કરીશું] આટલું વિવેચન કરી હવે મતભેદવાળા ભારતવર્ષ ઉપર મગધ સામ્રાટની હાક ૩૨ વાગી મુદ્દાઓ, અને તેની દલીલો કારણો સાથે રજુ કરીશું. રહી હતી, જેથી તે બાજુ નજર ફેરવવાની તેને (૧) પ્રથમ પંક્તિ-બરાબર છે. ખાસ મુદ્દો કોઈ કાંઈ તમન્ના-તાલાવેલી પણ નહોતી. તેમ વળી પિતાને ઉભો થતો નથી. નહોતે તેવો કોઈ રાજ્યભ કે નહોતો કેઈ ઉપર (૨) (અ) પંદર વર્ષ સુધી બાલ્યક્રિડાઓ કરી વેરભાવનો બદલો લેવાનો પ્રસંગપોતે આહંદુ છે, અને તે બાદ નવ વર્ષ સુધી યુવરાજ પદે જીવન ઉપર અપ્રતિમ પ્રેમ ધરાવતા હતા, જે રહ્યા છે. એટલે ૨૪ વર્ષ સંપૂર્ણ થયા બાદ તેને તેના હાથીગુફાના લેખ ઉપરથી સાફ રીતે સમજી રાજ્યાભિષેક થયો છે. આ ઉપરથી કેટલાક વિદ્વાને શકાય છે. એટલે પિતાના ધર્મના ફરમાન પ્રમાણે એવા અનુમાન ઉપર આવ્યા છે કે, તે સમયે પચીસ કાર્ય કરવામાં તથા અન્ય રીતે લેકે પોગી અને વર્ષની ઉમરેજ રાજલગામ સેંપવાનો રિવાજ
મહાઓ, આગળ પારિગ્રાફમાં વર્ણવવાનું છે, તેની સમજણ એટલે તે જીવને અવશ્ય મોક્ષ મળે છે જ; અને મે થશે ત્યારે જ બરાબર સમજશે (વળી પુ. ૧, પૃ. ૧૭૪ પામવો એટલે પછી જન્મ મરણને કેરા તેને ૨હેતા નથી. માં ‘પેલી સુવર્ણ પ્રતિમા વિશેનું વર્ણન વાંચે.
વળી વિશેષ સમજૂતિ માટે આગળ ઉપર જુઓ. (૩૧) આઠમી પંક્તિના ભાવાર્થવાળી હકીકત જે આગળ
(૩૪) પતે જૈન ધર્મ પ્રત્યે કે અનુરક્ત હશે તે ઉપર આપવામાં આવી છે તે સરખાવો.
આખા હાથીગુફાના શિલા લેખની બધી કડીના વર્ણનમાંથી (૩૨) ૨ાજા ખાલને સમય ઇ. સ. પૂ. ૪૨૯થી ૩૯૩ તરી આવે છે. વળી સરખાવો ઉપરની ટીક નં. ૩૦ તથા સુધીને છે. તે સમયે મગધની ગાદી ઉ૫ર નંદ બીજાનું અને ટી. નં. ૨૨ નવમાં નંદનું એમ મળી બે પ્રતાપી રાજન્ય દીપી રહ્યાં હતાં. (૩૫) જીઓ ઉપરની ટી. નં. ૯, ૧૧, ની હકીકત વચ્ચે જે કાંઈ અંધાધુની જેવાં આશરે બારેક વર્ષ ચાલી તથા પંક્તિ ૪, ૬, ૭, ૯ ઇ. માં કરેલ કાર્યનું વર્ણન. રહ્યાં હતાં તે વખતે ભૂપ્રાપ્તિનો લાભ લેવા હોત તો ખારવેલ તથા આગળ ઉપર “મહાવિજય પ્રાસાદ”નું અને લઈ શક્ત; પણ તે સ્થિતિ કાળદેવે ઉત્પન્ન કરી નહોતી. “પુસ્તકો દ્ધાર”ને લગતું વર્ણન જુએ (જીએ પુ. ૧. પ્રથમ પરિચ્છેદે કુદરત વિશેનું વર્ણન) તેના લેખમાં કોતરાયેલ સર્વે હકીક્ત ઉપરથી સમજાય
(૩૩) હાથીગુફાના લેખની પંક્તિ ૯ જુઓ તેમાં તેણે છે કે, એક વરસ તે રાજકારણમાં ગાળતા ત્યારે બીજે અહંત શબ્દ સ્પષ્ટપણે લખે છે;
વર્ષે જનહિતકારી કાર્ય કરતે. અહંનને લગતું તે આઈન કહેવાય; ત્યારથી કોઈ (૩૬) જીઓ જે. સા. સં. ૫. 3, પૃ. ૩૭૫; તેમાં વ્યક્તિને કૈવલ્યજ્ઞાનની પ્રાપ્તિ થાય, ત્યારથી તે ને અહંત લખ્યું છે કે “ બ્રહસ્પતિસૂત્રમાં લખ્યું છે કે, ૨૪ વર્ષ કહી શકાય છે. કેમકે અહંન એટલે જેને કરી કરીને આ પછી રાજ્યાભિષેક થવો જોઈએ. એ જ વાત આ લેખ સંસારમાં જન્મ મરણને તાબે થવું નથી તે; અને કૈવલ્ય થયું ઉપરથી પણ સિદ્ધ થાય છે.”