Page Text
________________
દ્વિતીય પરિછેદ ]
કરી આપેલ ઉકેલ જ્યારે ૪૦ થી ૬૦ વર્ષ સુધીના ૨૦ વર્ષના એટલે એટલું ચોક્કસ થઈ શકે છે કે આ પ્રથા ગાળામાં બે રાજાઓએ પિતાને મહારાજાધિરાજની ૪૦ થી ૬૦ સુધી જ અસ્તિત્વમાં રહેવા પામી છે. પદવીથી વિભૂષિત થયેલ માન્યા છે ત્યારે સ્વભાવિક અને તે બાદ અદશ્ય થઈ છે અથવા તે નાબુદ સમજી શકાય તેમ છે કે તે સમયે તે બંને જણે કરવામાં આવી છે. તો વળી એ પ્રશ્ન વિચારો રહે પિતાપિતાને એકબીજાથી તદન સ્વતંત્ર જ માનતા છે કે તેમ થવાનું કારણ શું? તે માટે મારા મત હોવા જોઈએ. અને તેમ માનવાને કયારે બને છે તે પ્રમાણે વળી પાછા ફરીને આપણે શિલાલેખ ઉપર બને જુદી જુદી શાખાના તેમજ જુદા જુદા પ્રદેશના જ આધાર રાખવો પડે તેમ છે. આ વખતે આપણે અધિકારપદે હોય તે જ. તે પ્રમાણેની વસ્તુસ્થિતિ શિલાલેખના માત્ર આંકડાની જ મદદ ન લેતાં સાથે આપણી વિચારણું નં. ૧ અને ૩ માટે બંધબેસતી સાથે તેના સ્થળ વિશેની પણ તપાસ કરવી ઘટે છે. થતી દેખાય છે. એટલે માનવું રહે છે કે, તેમાં કનિષ્ક બીજા વિશે પ્રથમ તપાસ કરી લઇએસુચવ્યા પ્રમાણે તે બન્ને જણાએ ભિન્ન ભિન્ન શાખા તેના શિલાલેખમાં ૪૧ અને ૬૦ ના આંક છે તેમજ ચલાવી હતી.૫૫ તે પ્રશ્ન એ વિચારવો પડશે કે તેનાં સ્થાન જે આરા તથા મથુરા છે તે બને (૧) આમ થવાનું કારણ શું છે? અને (૨) તેવી સ્થળોનું ભૌગોલિક સ્થાન, કુશનવંશી સજ્યની બે સ્થિતિ કયાં સુધી ચાલુ રહી હતી ?
શાખા પાડવામાં આવી છે તે પરત્વે જે વિચારીએ (૧) તે પ્રમાણે થવાના કારણ માટે તે, ઉપરમાં તે સહજ દેખાઈ આવે છે કે તે બ, મથુરાવાળી આપણે ઘણી વાર જણાવી ગયા છીએ તેમ, રાજા શાખાના અધિકારમાં જ આવી રહેલ છે તેમજ તે કનિષ્ક પહેલાએ જ પિતાની હયાતિમાં જે ગોઠવણ બન્નેમાં કનિષ્ક પિતાને મહારાજાધિરાજના બિરૂદથી રાજકારેબાર ચલાવવાની યોજી હતી અને તેમાં પોતે સંબોધેલ છે એટલે બીજો લાંબો વિચાર કરવાની ફેરફાર કરે તે પહેલાં મરણ પામ્યા હતા, તેજ અપેક્ષા જ રહેતી નથી, અને એકજ સાર કાઢી પદ્ધતિ પ્રમાણે રાજ્યના ભાગલા પાડવામાં આવ્યા શકાય છે કે, તે પોતે ૪૦ થી ૬૦ સુધી વીસ હતા અને એક ભાગ ઉપર મેરે ભાઈ અને તેના વર્ષના ગાળામાં પિતાની શાખાના અગ્રણીપદે જ વંશજો રાજ કરે તથા બીજા ઉપર ના ભાઈ૫૬ બિરાજીત રહેલ હશે. અને તેના વારસદાર રાજ્ય ચલાવે તે નીતિ ચાલુ હુવિક સંબંધી વિચાર કરતાં, મથુરાના બે શિલા૨ખાઈ હતી.
લેખમાંથી એક ૩ો સાદ અને બીજે ૬૦ (૨) બીજે પ્રકા એ છે કે; તેવી સ્થિતિ કયાં મહારાજાધિરાજના પદ સાથે, જ્યારે ત્રીજે વજન સુધી ચાલુ રહી હતી ? આ પ્રશ્ન એટલા માટે ઉભો છે તે ૫૧ને છે અને મહારાજાધિરાજીના પદયુક્ત છે. કરવો પડ્યો છે કે ૬૦ ની સાલ પછીને કેાઈ મતલબ કે તે બે સ્થળોનું સ્થાન તપાસીએ છીએ શિલાલેખ એ નથી મળી આવ્યું કે તેમાંથી, તે, મથુરાનું સ્થાન મથુરાવાળી શાખાના અંથિકાર આગળની માફક, બે મહારાજાધિરાજ હોવાનું લળે જાય છે પરંતુ વઈક ને કાબુલથી ત્રીસ માઈલમ અથવા તે બે સ્વતંત્ર શાખા ચાલુ રહી હોવાનું કાઈ છે. હેવાથી તેનું સ્થાન કાશ્મિરવાળી શાખાને રીતે અનુમાન દોરવાનું તેમાંથી ઉપજાવી શકાય. અધિકાર તળે ગણવું પડશે. આ પ્રમાણે એક સ્થાન
(૫૫) નીચેની ટીકા જુઓ.
કર્યો છે એટલે માનવું પડશે કે આ બે શાખામાંની મળનું (૫૬) જે આ પ્રમાણે થયાનું પુરવાર થયું છે તો પહેલી -મથુરાવાળાનું-આધિપત્ય અર્ધા સ્વતંત્ર તરીકે સ્વીકારવું શાખાને અધિકાર–એટલે રાજા વક-સુખનો અધિકાર હશે. (ઉપરમાં પૃ. ૧૬૨નું લખાણ અને ટીકાન, ૪૨ અને હરિમર ઉપર થયે ન જ ગણાય. છતાં રાજતરંગિણકારે તો ૫. ૧૬૬ માં કરેલું રાજા વન્કનું વર્ણન સરખાવો).. રિમપતિઓની નામાવલિમાં પણ જીક રાખીને ઉપયોગ
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034580 |
| Book Title | Prachin Bharat Varsh Bhag 04 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Tribhuvandas Laherchand Shah |
| Publisher | Jain Shwetambar Conference |
| Publication Year | 1938 |
| Total Pages | 476 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 59 MB |