________________
[[ ૧૧૪]
ઐતિહાસિક પર્વની શિલાલેખ સન ૧૫૯૪-૯૫ અને વિ. સં. ૧૯પ૧-પ૨ સાલસૂચક પાટણના શ્રી પાર્શ્વનાથ ભગવંતના દેવાલયની ભીંત પર છે.
સન ૧૬૦૫માં અકબરશાહનું અવસાન થયું. કરમચંદજી પણ એ પછી ઝાઝું જીવ્યા નથી. નવા બાદશાહને સલામી ભરવા જ્યારે રાયસિંગે દિલ્હીની મુલાકાત લીધી ત્યારે કરમચંદજી પોતાના આવાસમાં મરણપથારીએ હતા. ( રાયસિંગે આ સમાચાર સાંભળી માજી મંત્રીશ્વરની મુલાકાત લીધી અને લાગણનું પ્રદર્શન બહુ જ સુંદર રીતે અને સારા શબ્દમાં કરી બતાવ્યું. વાણુંના પ્રભાવમાં મંત્રીશ્વરની સારવારમાં રોકાયેલા સર્વ જનોને આંજી નાંખ્યા. ખુદ કરમચંદજીના પુત્રે ભાગચંદ અને લક્ષમીચંદ પણ મુક્ત ન રહ્યા. રાયસિંગના ગયા પછી તેઓ બોલ્યા': પિતાશ્રી ! આપણુ રાજવી–બીકાનેરનરેશ રાયસિંગ કેવા નમ્ર અને લાગણીવાળા છે. અહીં પડી રહેવા કરતાં સ્વદેશમાં જવાનો વિચાર કરે જરૂરી છે. રાઈના પહાડ રાતે વહી ગયા. ભૂતકાળમાં ભલે એ વહેમાયા હોય પણ હવે તો આપણા તરફ અતિશય માયા ધરાવે છે. તે વિના ચાલી ચલાવી અહીં આવે ખરા!
આ સાંભળતાં કર્મચંદ્રના ચહેરા પર જબરું પરિવર્તન થઈ ગયું. કંઈક ગુસ્સાની નજર કરતા તે બોલ્યા કે – * પુત્ર! તમે હજુ નાદાન છે. એ તે મગરના આંસુ છે.
જે, જે, ભૂલેચૂકે રાયસિંગના આ ઉપરછલા વર્તનથી લાભાઈ • જતા. બીકાનેર પાછા ફરવાની ઈચ્છા હરગીજ કરશે નહીં. તમે એના હાવભાવથી મુગ્ધ બન્યા, જ્યારે મેં એની આંખમાં જુદું જ ભાળ્યું.
મને આ રીતે ગૌરવપૂર્ણ સ્થિતિમાં મૃત્યુને ભેટતે નિરખી
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
