________________
[ ૨ ]
ઐતિહાસિક પૂર્વજોની
શ્રી જિનેશ્વરદેવના સિદ્ધાન્ત કહે છે કે–સોંસાર અસાર છે અને સસાર પણ છે. માનવભવની પ્રાપ્તિ મહામુશ્કેલીચે થાય છે, અને એ વાત ધ્યાનમાં રાખી જે સારુંચે જીવન, વિલાસ અને આરબ-સમાર લમાં વ્યતીત કરે છે તેઓ માટે ત્મિક નજરે જોતાં અહીંના ફેરા ફાગઢ ગયા જેવા હાઇ, તે માને કે નહીં પણ સંસાર અસાર જ છે. એથી ઊલટુ જેઓ જન્મ લઇને, પેાતાના વ્યવસાયમાંથી અવકાશ મેળવી, જામત રહી, સ્વાર્થ સાથે પરમાર્થ સાધવા ઉદ્યુક્ત રહે છે, તે કંઈ ને કંઇ પ્રગતિ સાથે જ છે એ નજરે સંસાર સસાર છે. અલબત્ત, સાધનામાં ઘણી ઘણી તરતમતા રહેલી છે. એટલે જ શ્રમણ અને ગૃહસ્થરૂપ એ વિભાગ દૃષ્ટિગોચર થાય છે. ઉભયમાં મૂળ તત્ત્વાની વિચારણા સરખી હાવા છતાં, આચરણમાં મૂકવાની ખામતમાં ભિન્નતા ઓછા પ્રકારની નથી જ.
જ્ઞાનપૂર્વક આંતરિક ઉલ્લાસથી જે આત્મા માનવજીવન પામી સંસારના પ્રલેાભનાને ત્યજી દઇ અનગારત્વ યાને સાધુપણું સ્વીકારે છે, તેને માટે પ્રાણાતિપાતવિરમણ, મૃષાવાદવિરમણુ, અદત્તાદાનવિરમણ, મૈથુનવિરમણુ અને પરિગ્રહવિરમણુરૂપ પાંચ મહાનતાનું પાલન કાયમી બને છે અને આમરણાંત ઉપસગેનિા સામના કરી એ પાલનમાં અડગતા ધરવાની શિક્ષા અરિહંત દેવે આપેલી છે. આ વાતમાં જ શ્રમણુ ધર્મની વિશિષ્ટતા છે.
શ્રાવક ધર્મમાં આવી કડકાઈ નથી. અહિંસા, સત્ય, અસ્તેય, બ્રહ્મચર્ય અને અપરિગ્રહ કે જે ઉપર દર્શાવેલા મહાવ્રતના શબ્દાર્થા જ છે એ કહેવાયા તેા છે પણ પાલનમાં ધણાઘણા • પ્રકારની છૂટછાટ મૂકવામાં આવી છે અને એ કારણે એ દરેકની આગળ સ્થૂળ શબ્દ જોડવામાં આવ્યે છે. એ સાથે ત્રણ ગુણવ્રત આમિર શિક્ષાવ્રત પણ દર્શાવાયા છે કે જે ઉપરના પાંચ
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
