________________
રહે. આગમનો સ્વાધ્યાય બંધ થઈ જાય, તો સદ્ગણોનું ઉપવન મરી પરવારે અને દોષોનું રણ ફૂટી નીકળે. (૨૮) મવવૃકશોભૂલનગારાના -
વૃક્ષને ઉખેડી દેવાનું કાર્ય ખૂબ જ કપરું હોય છે. સૃષ્ટિક્રમથી ધરતીમાં વિરાટ બની ગયેલા એના મૂળ... એ મૂળની શાખા-પ્રશાખા. પ્રપ્રશાખાપ્રપ્રપ્રશાખા.. જો ધરતી પારદર્શક હોત તો આ આખી ય વ્યુહરચનાનું નિરીક્ષણ કરી શકાત. આ આખી ય ભૂહરચના સાથે વૃક્ષને ઉખેડી કાઢવું, એ જમીનના તે વિસ્તારને બાકીની જમીનથી છુટ્ટો પાડીને ઉંચકી લેવા જેવું કામ છે. છતાં ય આ કામ પણ શક્ય બની શકે છે ગજરાજથી. જોરાવર હાથી એની તાકાત લગાવીને આ પરાક્રમ કરી શકે છે.
સંસાર આ એક વૃક્ષ છે. અસંખ્ય ને અનંત વર્ષ જુનું વૃક્ષ. અસંખ્ય ને અનંત યોજનો સુધી એના મૂળિયા પ્રસરેલા છે. કલ્પના કરીએ તો ય ચક્કર આવી જાય, એવું એ વિરાટ વૃક્ષ છે. એને હલાવવું ય અશક્ય લાગે, તો પછી એના ઉખડવાની તો વાત જ ક્યાં રહી ? છતાં એક ગજરાજ એવો છે, જેના માટે આ વૃક્ષને ઉખાડી નાખવું, એ રમત વાત છે, જ્યાં સુધી એનું આગમન થતું નથી ત્યાં સુધી એ વૃક્ષ ફલે-ફાલે છે, ને એનું આગમન થાય, એટલે એ વૃક્ષનું મૂલોન્મેલન થયા વિના રહેતું નથી. એ ગજરાજ એટલે બીજું કોઈ નહીં પણ આગમ. (૨૯) મોનિદ્રાપ્રભૂષમ્ -
સવાર એટલે એક પ્રકાશમય પ્રારંભ. સવાર ઘણા પ્રકારની હોય છે. રાત્રિની સમાપ્તિ એટલે સવાર. નિદ્રાની સમાપ્તિ એટલે સવાર. અંધકારની સમાપ્તિ એટલે સવાર.
આગમ પણ એક પ્રકારની સવાર છે. સવાર જ્યાં સમાપ્તિ છે દોષરાત્રિની. જ્યાં પૂર્ણાહૂતિ છે મોહનિદ્રાની અને જ્યાં અંત છે અજ્ઞાનઅંધકારનો. અનાદિની મોહનિદ્રાનો અંત કરે છે આગમ અને પ્રારંભ કરે
આગમ-અસ્મિતા
- ૧૬
