________________
આ છે
સંસાર
ૢ ખરેખર સાગર છૂ
इतः कामौर्वाग्निर्ज्वलति परितो दुःसह इतः, पतन्ति ग्रावाणो विषयगिरिकूटाद्विघटिताः । इतः क्रोधावर्त्तो विकृतितटिनीसङ्गमकृतः,
૨
समुद्रे संसारे तदिह न भयं कस्य भवति ? ॥२॥
આ બાજુ છે કામ-વડવાનળ, જે ચારે બાજુથી બળ્યા કરે છે. અસહ્ય છે એનો તાપ. આ બાજુથી વિષય-પર્વતના શિખરો પરથી છુટ્ટી પડી પડીને શિલાઓ પડતી જ જાય છે. આ બાજુ છે ક્રોધ-વમળ, જેનું અનુસંધાન વિકાર-નદી સાથે છે. ખરેખર સાગર છે આ સંસાર. કોને એનો ડર ન લાગે ? ||શા
દરિયાના પેટાળમાં એક ભયંકર આગ પેદા થાય છે, જેનું નામ છે વડવાનળ. પાણીમાં જ એ પેદા થાય છે. દરિયા આખાના ય પાણીમાં એ તાકાત નથી કે એને બુઝાવી શકે. એ આગ એટલી ખતરનાક હોય છે, કે એની આસપાસનું પાણી તો ઉકળે જ છે, એ આગને જે સ્પર્શે એ ય ભડથું થઈ જાય છે. સંસાર પણ એક સાગર છે, જ્યાં કામવાસનાની આગ સતત ભડકે બળતી રહે છે. ને ભલભલાને ય સતત બાળતી રહે છે. દુનિયાભરના ભોગસાધનો મળી જાય તો ય એ આગ બુઝાવી એ શક્ય જ નથી. અરે, બુઝાવાની વાત તો જવા દો એ આગ એનાથી વધુ ભડકી ઉઠે છે. ફરી ભોગસાધનોની શોધ, ફરી ભોગવટાનું ગાંડપણ ને ફરી એ આગનો ભડકો... બસ આ ક્રમ ચાલ્યા જ કરે છે. ચારે બાજુથી આ દુઃખ્ત આગને સહન કરતો કરતો છેવટે માણસ ભડથું થઈ જાય છે.
દરિયામાં કેટકેટલા પર્વતો હોય છે, કેટલાકના શિખરો આપણને બહાર દેખાય છે, તો કેટલાક આખે આખા અંદર જ ડુબેલા હોય છે. આ બધાં ખરેખર સાગર.
李
૬
