________________ જૈન ઇતિહાસની ઝલકો 141 અને પોતે તે શરત પળાય તેવો આગ્રહ રાખતા નથી. તેમ જણાવીને પોતાનું વિશ્વવાત્સલ્ય વ્યક્ત કર્યું હતું. પણ જો દિગંબરાચાર્ય જીત્યા હોત તો તેઓ જરૂર જૈન સંઘ સમસ્તની દેશમાંથી હકાલપટ્ટી કરાવત. આજે જૈન સાધુઓ વસ્ત્ર પહેરીને ગ્રામોનુગ્રામ વિહેરે છે તે શક્ય ન હોત. એક વાર ગામમાં પૌષધશાળા કરવા અંગેની વિચારણા મહાજન કરી રહ્યું હતું. તે વખતે ત્યાં બેઠેલો દેદો કહેવા લાગ્યો કે, “આ બધો ય લાભ મને જ મહાજન આપી દે.” દઈએ પણ તારે સોનાની પૌષધશાળા બનાવવી પડશે. બોલ કબૂલ છે ?" એ ભાઈને ખબર ન હતી કે દેખાતો ગરીબ દેદો હકીકતમાં ગરીબ નથી, અને એના મનની અમીરી તો આસમાનને આંબી ગઈ છે ! ફરી ઊભા થઈને હાથ જોડીને દેદાએ કહ્યું, “ભલે ! મહાજન મને તેવી આજ્ઞા કરે, આવાં તે મારાં અહોભાગ્ય ક્યાંથી ?" મહાજને મેદાને આખી પૌષધશાળા બનાવવાનો લાભ આપ્યો પણ ચોરીના ભયથી સોનાની પૌષધશાળા બનાવવાની ના કહી. પણ આ તો દેદો શેઠ હતો. એ હવે પાછો શેનો પડે ? સોનાની પૌષધશાળા બનાવતાં જેટલી સંપતિ વપરાય તેટલી સંપતિનું કેસર ખરીદ્યું અને તેને ચૂનામાં મિશ્રીત કરીને તેની દીવાલો બનાવી. આ કેસર છપ્પન પોઠ ભરીને (ઊંટ ઉપર) કાશ્મીરથી લાવવામાં આવ્યું હતું. સાંભળવા મુજબ આજે પણ તે ખંડિયેર પૌષધશાળાના અવશેષોમાં કેસરના તાંતણા જોવા મળે છે. આ દેદા શેઠ, તે માંડવગઢના મહામંત્રી પેથડશાના પિતાશ્રી. તેમણે જ્યારે કલ્પસૂત્રમાં સાંભળ્યું કે સિદ્ધાર્થ અને ત્રિશલાદેવી જુદા જુદા ખંડોમાં સૂતાં હતાં, અને તેથી જ જ્યારે ત્રિશલાદેવીને ચૌદ સ્વપ્નો આવ્યાં ત્યારે તેઓ સિદ્ધાર્થ રાજાના શયનખંડમાં તે સ્વપ્નવર્ણન કરવા ગયા હતા; ત્યારથી ઘેર આવીને પોતાની પત્નીને વાત કરીને જુદા સુવાનું (બ્રહ્મચર્ય પાલન) ચાલુ કરી દીધું હતું. આવા દંપતીના પુત્ર તરીકે પેથડ મંત્રી પાકે તેમાં શી નવાઈ? પેથડે
