________________ પ્રશ્નવ્યાકરણ સૂત્ર - 1 પ્રશ્નવ્યાકરણ સૂત્ર' દશમું અંગ આગમ છે. પ્રશ્ન-વ્યાકરણ એટલે પ્રશ્નોનું સમાધાન. શ્રી સમવાયાંગ સૂત્ર, શ્રીનંદીસૂત્ર અને શ્રી અનુયોગદ્વાર સૂત્રમાં આ અંગ આગમનો પરિચય આપતાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, નવ કરોડ એકત્રીસ લાખ અને સોળ હજાર (9,31,16,000) પદ અને 45 અધ્યયનના આ અંગ આગમમાં 108 પ્રશ્ન વિદ્યાઓ, 108 અપ્રશ્ન વિદ્યાઓ અને 108 પ્રશ્નાપ્રશ્ન વિદ્યાઓ તેમજ નાગકુમારાદિ ભવનપતિ દેવો સાથે મુનિવરોએ કરેલી વાતચીતનું વર્ણન છે. જ્યારે વર્તમાનમાં ઉપલબ્ધ શ્રી પ્રશ્નવ્યાકરણ આગમનો વિષય તેનાથી સર્વથા ભિન્ન છે. વર્તમાનમાં માત્ર 1300 (શ્લોક પ્રમાણ) પદ અને એક શ્રુતસ્કંધ છે. જેમાં પ્રાચીન વિદ્યાઓ સંબંધી વિષયના સ્થાને મહત્ત્વપૂર્ણ આશ્રવ અને સંવરનો વિષય જોવામાં આવે છે. નવાંગી વૃત્તિકાર પૂ.આ.અભયદેવસૂરિ મહારાજા આ અંગની વૃત્તિમાં લખે છે કે, “આગામી સમયમાં બિન અધિકારી કોઈ મનુષ્ય આવી ચમત્કારિક વિદ્યાઓનો દુરુપયોગ ન કરે એ દૃષ્ટિએ પૂર્વાચાર્યોએ વિષય પરિવર્તન કર્યું છે.” પૂ. આ. શ્રી જ્ઞાનવિમલસૂરીશ્વરજી મહારાજા પણ સ્વરચિત આ આગમની ટીકામાં એવો જ ઉલ્લેખ કરે છે. શ્રીપ્રશ્નવ્યાકરણની અનેક હસ્તલિખિત પ્રતો આજે દેશ-વિદેશના જ્ઞાનભંડારોમાં અણસ્પર્શી પડી છે. માત્ર તે દિશામાં શ્રમ અને સમયનો ભોગ અપેક્ષિત છે. પ્રસ્તુત આગમનાં દશ અધ્યયન છે. પહેલાં પાંચ અધ્યયનમાં આવનાં 72 || આગમની ઓળખ
