________________ ઉત્તરાધ્યયનસૂત્ર 2 5. અકામમરણીય. નામના 32 ગાથાના પાંચમા અધ્યયનમાં બે પ્રકારનાં મરણની વાતો કરી છે. ૧-અકામમરણ અને ૨-સકામમરણ. વિવેકરહિત તે અકામ. વિવેકસહિત તે સકામ. અકામમાં વિષયવાસનાની પ્રબળતા અને કષાયની પ્રધાનતા હોય છે, જે સકામમાં હોતી નથી. “આ ભવ મીઠો, પરભવ કોણે દીઠો' આ ભાવમાં રમનારા બાલ જીવો જીવનભર પાપપ્રવૃત્તિ કરે છે. મરણ સમયે હવે શું થશે?' તેવો પરિતાપ કરે છે; જ્યારે પંડિત કક્ષાના જીવોની દૃષ્ટિ સ્પષ્ટ હોય છે. શરીર અને આત્મા ભિન્ન છે. આત્મા વિશુદ્ધ અને આનંદમય છે. શરીર કર્મકૃત અશાશ્વત છે. સાધના માટે અસમર્થ શરીરના બંધનથી છૂટવાનો પ્રશસ્ત પ્રયાસ, તે જ સકામ મરણ છે, જેને ઈચ્છામૃત્યુ અને પંડિતમરણ પણ કહેવાય છે. અંતમાં બાલમરણ અને પંડિતમરણનાં પારલૌકિક ફળો બતાવ્યાં પછી આનુષાંગિક રીતે અનુત્તર વિમાનનું વર્ણન કરેલ છે. 6. શુલ્લક નિર્ચન્થીય નામનું છઠ્ઠું અધ્યયન માત્ર 18 ગાથાનું છે. જેમાં શ્રમણોને નાની-મોટી અનેક હિતશિક્ષાઓ આપી છે. જેમકે, સાધુ જીવમાત્ર પ્રત્યે મૈત્રી કરે. પૂર્વસંબંધોને યાદ ન કરે. ન અપાયેલા એવા તણખલાને પણ ગ્રહણ ન કરે. પૂર્વકર્મનો ક્ષય કરવા માટે જ દેહનું પાલન કરે. લેપ જેટલો આહાર પણ બીજા દિવસ માટે રાખે નહિ. સ્વકર્મથી પીડિતને સ્વજનો પણ બચાવી શકતાં નથી. પરિગ્રહ નરકનું અને સંયમ એ વૈમાનિકદેવભવનું કારણ છે. માત્ર જ્ઞાનથી મુક્તિ માનનારા બાલકક્ષાના જીવો છે, જે ૧૮ના આગમની ઓળખ
