________________ નિશીથસૂત્રના ભાષ્યમાં અધ્યેતા શ્રમણો ત્રણ પ્રકારના દર્શાવ્યા છે. सतिविहो य पकप्पधरो, सुत्ते, अत्थे य तदुभए चे व / सुत्तधरवज्जियाणं तिग दुग, परियट्टणा गच्छे / / [ નિક મી. દુદ્દ૬૭]. 1- માત્ર સૂત્રને ધારણ કરનારા, ર-માત્ર અર્થને ધારણ કરનારા, 3 આદિ માટે અધિકારી નથી. પ્રાયશ્ચિત્ત આપવા અધિકારી મુખ્યતાએ સૂત્ર અને અર્થ ઊભયને જાણનારા જ છે. માત્ર અર્થને જાણનાર મહાત્મા જઘન્યપણે પ્રાયશ્ચિત્ત આપવા અધિકારી છે. 20 ઉદ્દેશામાંથી 1 ઉદ્દેશામાં ગુરુમાસિક, 2 થી 5 ઉદ્દેશામાં લઘુમાસિક 9 થી ૧૧માં ગુરુચોમાસી ૧રથી ૧૯માં લઘુચૌમાસી પ્રાયશ્ચિત્ત બતાવ્યા પછી ૨૦મા ઉદ્દે શામાં પ્રાયશ્ચિત્ત આપવાની અને વહન કરવાની વિધિનું નિરૂપણ કરેલ છે. વ્યતિક્રમ અને અતિચાર સુધીના દોષોની શુદ્ધિ આલોચના અને મિચ્છા મિ દુક્કડ આદિ દ્વારા થાય છે, જ્યારે અનાચાર દોષ લાગે ત્યારે નિશીથમાં કહેવાયેલા પ્રાયશ્ચિત્ત અપાય છે. નિશીથસૂત્રમાં મૂળ, નિર્યુક્તિ, ભાષ્ય અને ચૂર્ણિ સાહિત્ય ઉપલબ્ધ છે. જે સર્વે લગભગ ૧૩૦૦થી અધિક વર્ષ પ્રાચીન છે. છેદગ્રંથોની અને તેમાંય નિશીથસૂત્રની ગોપનીયતા સંબંધી આજે યદ્રા તતા લખાણ-ઉચ્ચાર થઈ રહ્યાં છે, જે ખરેખર અશોભનીય છે. પૂર્વકાળમાં કોઈપણ ગ્રંથના અધ્યયન વિષે પાત્ર-અપાત્રની વિચારણા કરવામાં આવી જ છે. સુયોગ્ય પાત્રને જ તે-તે જ્ઞાન આપવું, અન્યને નહિ. અયોગ્યને આપવાથી આપનાર અને લેનાર બંનેને આત્મિક નુકસાન જ છે.' આ વાતને તટસ્થ રીતે ન મૂલવતાં છેદસૂત્રોને પ્રગટ કરવાની કે એના અનુવાદો કરવાની વાતો કરવી તે પરિણામે આત્મહિત ઘાતક કહેવાય. ૧૫૪ના આગમની ઓળખ
