________________ | ઉત્તમાર્થરૂપ અનશનને સ્વીકારવા કટિબદ્ધ બનેલા શ્રમણભગવંતો જે મૃત્યુને વરે છે તે પંડિતપંડિત મરણ કહેવાય છે. આ મરણને સાધનાર ક્ષપક તરીકે ઓળખાય છે. ક્ષપક કક્ષાને પામેલો સાધક તીર્થકર પરમાત્માને નમસ્કાર કરવા દ્વારા અંતિમ આરાધનાની શરૂઆત કરે છે. ત્યારબાદ ચાર શરણ, દુષ્કતગર્તા, સુકૃતઅનુમોદના, પાંચ મહાવ્રતોનું પુન: સ્મરણ, પાપ-સ્થાનકનું પ્રત્યાખ્યાન, સર્વજીવ-મૈત્રીભાવ, બાહ્યઅત્યંતર ઉપધિનો ત્યાગ, મન-વચન-કાયાનો સંપૂર્ણ ત્યાગ, શુભ તત્ત્વચિંતન અને ક્ષમાપના આદિ કાર્યો કરે છે. ક્ષપકના ગુરુ પણ ક્ષેપકને હિતશિક્ષા આપી ઉત્સાહિત કરે છે. આ અનશન રાધાવેધ તુલ્ય છે. તેનું ફળ મુક્તિ છે. મુક્તિ જન્મ-મરણથી રહિત છે. સંપૂર્ણ દુ:ખોથી રહિત છે. આવા મહિમાવંતા ફળોને સાંભળી ક્ષપક અંતે મૃત્યુને સહજ આવકારે છે. દ્વાદશાંગી આદિ વિશિષ્ટ શ્રતના ચિંતન-સ્મરણ-પુનરાવર્તનનું સામર્થ્ય ન રહેતાં સાધક નમસ્કાર મહામંત્રથી આત્માને ભાવિત કરે છે. સમાધિમય બની મૃત્યુને વરે છે. આવો સાધક વધુમાં વધુ ત્રણ ભવમાં મુક્તિને વરે છે. મૃત્યુ સુનિશ્ચિત છે, આકસ્મિક રીતે પણ આવી શકે છે. મૃત્યુ આવીને ઊભું રહે તે પહેલા સજાગ થઈ જઈએ. આ આગમના આલંબને સમાધિ ભાવ દઢ બનાવીએ, મૃત્યુને મહોત્સવ બનાવી સદ્ગતિ અને મુક્તિના ભાગી બનીએ. આ આગમનો આ જ તો સંદેશ છે. આતુરપ્રત્યા ખ્યાલ સૂત્ર / 113
