________________ જ. નાનકડી આતુરપ્રત્યાખ્યાન પ્રકીર્ણક સૂત્ર 45 આગમગ્રંથમાં જે દશ પન્નાનો સમાવેશ થાય છે તે પૈકી પ્રથમ હતું શ્રી ચતુ શરણ પ્રકીર્ણક. બીજા ક્રમે આવે છે, “આતુર પ્રત્યાખ્યાન પ્રકીર્ણક.” તેથી હવે આ આગમનો પરિચય રજૂ કરાય છે. આના કર્તા છે પ્રભુ વીરના સ્વહસ્તદીક્ષિત શિષ્યોત્તમ શ્રી વીરભદ્ર નામના આચાર્ય મહારાજા ! આ મહાપુરુષે સંરચન કરેલું હોવાથી આ આગમગ્રંથ 2500 વર્ષથી વધુ પ્રાચીન છે. તે કાળથી જ આ આગમ નિશ્ચિતપણે સમાધિસાધનાના સાધનરૂપે અનેકાનેક સાધકોને પરમ આલંબનભૂત બનેલ છે. પ્રાકૃત નામ મકરપષ્યવસ્થvi પનાં છે. નંદીસૂત્રકાર મહર્ષિ આ નામની વ્યુત્પત્તિ કરતાં જણાવે છે કે, “માતુર: વિવિસ્થ-ક્રિયવ્યિવેતસ્થ प्रत्याख्यानं यत्राध्ययने विधिपूर्वकमुपवर्ण्यते तदातुर-प्रत्याख्यानम् / " મૃત્યુની પળો જ્યારે આંખ સામે ઉપસ્થિત થાય છે, શારીરિક ચિકિત્સા કરવાનો સાધક પાસે જ્યારે અવસર હોતો નથી, માત્ર સમભાવે એણે જ્યારે મૃત્યુને વધાવવાનું રહે છે ત્યારે “આતુરતા' પ્રગટે છે. તે આતુર કક્ષા પામેલો સાધક અંત સમયે ચાર શરણનો સ્વીકાર, દુષ્કતની ગઈ, સુકૃતની અનુમોદના કર્યા બાદ નિરપવાદપણે સર્વ સાવદ્યયોગોનો ત્યાગ કરવા સ્વરૂપ જે પ્રત્યાખ્યાન (નિયમ વિશેષ) કરે, તેને આતુરપ્રત્યાખ્યાન' કહેવાય છે. આ આગમમાં આ જ વિષય વર્ણવાયેલો આતુરપ્રત્યાં ખ્યાલ સૂત્ર / 111
