________________
હોય તે દિવસે ધ્યાનાદિમાં ખૂબ જ મન લાગે – એમ હું મારા અનુભવથી કહી શકું છું. આ બાહ્ય તપની ઉપેક્ષા નહિ કરતા.
આત્યંતર તપના લક્ષ વગરનું બાહ્ય તપ સફળ નથી બનતું.
કોઈ પતિ – રંજન અતિઘણું તપ કરે રે ? એ રીતે તપ નથી કરવાનું, ઈર્ષ્યા કે હરિફાઈથી પણ તપ નથી કરવાનું યુવાનીના જોસથી થઈ જાય, પણ પછી પરિણામ સારા નથી આવતા.
આ વાત એટલા માટે યાદ આવી કે, આજે એક સાધ્વીજી પૂછવા આવ્યાં ઃ ૫૧ થઈ ગયા છે. આગળ જું ?
શરીર ક્ષીણ જોઈ આજ્ઞા આપવાનું મન ન થયું. અમને અનુભવ છે : એક સાધ્વીજી ૬૮ ઉપવાસ કરવા ગયા તો આજે પણ એમની તબીયત બગડેલી છે. આવી રીતે તપ ન કરાય.
"तदेव हि तपः कार्य, दुर्ध्यानं यत्र नो भवेत् । येन योगा न हीयन्ते, क्षीयन्ते नेन्द्रियाणि च ।।"
- જ્ઞાનસાર. આ વાત બરાબર સમજી લો.
શરીર એ ઘોડો છે. એને બાહ્ય તપથી તાલીમ આપવાની છે, પણ કચડી નાખવાનો નથી. શક્તિથી વધુ કરીને કચડી નાખવાનો નથી.
દરેક સ્થળે એટલે જ “યથાશક્તિ' શબ્દનો પ્રયોગ કરવામાં આવે
અહીં પણ લખ્યુંઃ “યથાશવચનવિનઃ ”
“ના ૪ વંસ વેવ, ચરિત્ત ર તો તારા !
वीरियं उवओगो य, एअं जीवस्स लक्खणं ।।"
આ જીવનું લક્ષણ છે ને? કે આ પાટનું ? ગાથા માત્ર ગોખવા માટે છે કે જીવનમાં ઉતારવા માટે ?
જુઓ ઉપા. મ. ના શબ્દો : જિહાં લગે આતમદ્રવ્યનું, લક્ષણ નવિ જાણ્યું; તિહાં લગે ગુણઠાણું ભલું, કિમ આવે તાણ્યું.”
કહે, કલાપૂર્ણસૂરિ-૩
૨૧૯
