________________
સાંપ્રતજીવન પ્રભાવમાં અનાજ કે શાકાહારના વિકલ્પરૂપે કોઈને પણ માંસાહાર કરવા વિવશ બનવું પડે તેવી ક્યાંય પણ પરિસ્થિતિ નથી માત્ર આપણી રસલોલુપતા સંતોષવા કે આપણા શોખને પોષવા અન્યના જીવનના અધિકાર છીનવી લેવાની વાત ધર્મના સંદર્ભે કેટલીક સુસંગત છે તે પ્રશ્ન વિચારણા માગી લે છે.
હમણા જૈન વિદુષી સાધ્વી પનવેલ તરફ વિહારમાં હતા. રસ્તામાં એક ફાર્મહાઉસ નજીક એક મુસ્લિમ બિરાદર પૂજ્ય સાધ્વીજીના દર્શને આવ્યાં. ઈદ અને કુરબાની સંદર્ભે તેમણે જે વાત કરી તે દરેક મુસ્લિમ ભાઈને ચિંતન કરવા પ્રેરે તેવી છે. “ઈદને દિવસે અલ્લાહે પ્રિય વસ્તુની કુરબાની આપવા કહી છે કોઈપણ પશુનો વધ કરીને કુરબાની આપવાની વાત પરંપરાગત ચાલી આવતી ગેરસમજણ માત્ર છે, હું છેલ્લા પંદર વરસથી ઈદના દિવસે ગરીબોમાં અનાજ કપડાં અને પૈસાની ખેરાત કરું છું. જીવન જીવવા માટેની આ પ્રિય વસ્તુ છે. આ પ્રિય વસ્તુઓની કુરબાની એટલે ત્યાગ કરી જરૂરિયાતવાળી વ્યક્તિને ખેરાત કરવી તે જ ખરો ધર્મ છે.”
પર્વના દિવસે અન્નદાન, લક્ષ્મીદાન કે વસ્ત્રદાનનો વિચાર ભારતીય સંસ્કૃતિની મૌલિકતા છે.
કુરબાની, ત્યાગનો વૈકલ્પિક શબ્દ છે. પર્વના દિવસે આપણા કષાયો, વાસના અને દુર્ગુણનો ત્યાગ કરીશું તો પ્રભુ તેના સ્થાને સદ્ગુણો આત્મસાત કરવાની પ્રેરણા આપશે.
વૈજ્ઞાનિકોએ પણ આ વાતનું સમર્થન આપ્યું છે કે માંસાહાર માનવી માટે સુસંગત નથી. માંસાહાર માનવીના શારીરિક અને માનસિક સ્વાથ્ય માટે હાનિકારક છે. માંસાહાર પશુ-વધ પર્યાવરણના અસંતુલન માટે પણ જવાબદાર છે.
સફી ફકીરો અને ઈસ્લામ ધર્મગુરુઓ કુરાનના સાચા અર્થઘટનનો પ્રચાર કરશે તો સમગ્ર વિશ્વની જીવરાશિ માટે કલ્યાણકારક બની રહેશે.
૫૮
અમૃત ધારા –
