________________
--
માનવધર્મના મંદિરમાં જીવદયાતી પ્રતિષ્ઠા કરીએ સમય ચિંતન
વિશ્વની તમામ ધર્મપરંપરાએ અહિંસા, દયા અને કરુણાનો ધર્મના અવિભાજ્ય અંગરૂપે સ્વીકાર કર્યો છે. માનવીની શ્રદ્ધાના કેન્દ્રસ્થાને ધર્મ રહ્યો છે એ ખરું. પરંતુ સાંપ્રત યુગના વિકસતા દૃષ્ટિકોણના પરિપ્રેક્ષ્યમાં શ્રદ્ધાને જીવનમાં પ્રતિષ્ઠિત કરતાં પહેલા માનવી તર્ક, પ્રમાણ, અનુભૂતિ, દૃષ્ટાંત, વૈજ્ઞાનિક અને મનોવૈજ્ઞાનિક સંદર્ભમાં ધર્મના દરેક પાસાનો અભ્યાસ કરે છે.
ધર્મનું પ્રવર્તન કરનારા ધર્મપ્રવર્તકો તમામ સંતો અને ચિંતકોએ પ્રાણી માત્ર પ્રત્યે દયા, કરુણા, પ્રેમ, વાત્સલ્ય, મૈત્રી, સહિષ્ણુતા અને ભાઈચારાનો ઉપદેશ આપ્યો છે. કોઈપણ ધર્મના નિયમો કે સિધ્ધાંતો અન્યાય, અનૈતિકતા ક્રૂરતા અને નિર્દયતાને પ્રોત્સાહન નથી જ આપતા પરંતુ આનો અસ્વીકાર કરે છે.
ઐતિહાસિક દૃષ્ટિથી ધર્મપરંપરાનું અવલોકન કરતાં જણાશે કેટલાક ક્ષેત્રોમાં ધર્મની માન્યતાઓમાં વિકારનું પ્રવેશવું અને આવી વિકૃતિ થઈ અને પુનઃ ધર્મની શુદ્ધિ થવાના પ્રસંગો બન્યા છે. જ્યારે જ્યારે આવું બન્યું છે ત્યારે પ્રજ્ઞાવાન ચિંતનશીલ મહાપુરુષોએ સમ્યક પુરુષાર્થને બળે સમાજમાં ધર્મની પુનઃ પ્રતિષ્ઠા કરી છે.
હિંદુ પરંપરામાં પણ એક સમયે યજ્ઞમાં પશુબલિ દ્વારા હિંસા ચરમસીમાએ પહોંચી હતી ત્યારે મહાવીર અને બુદ્ધ જેવા મહાપુરુષોએ જનજીવનમાં અહિંસાની ધ્વજા ફરકાવી આમ શ્રમણ સંસ્કૃતિએ ભારતીય સંસ્કૃતિમાં અહિંસાના સ્થળ અને સૂક્ષ્મ વિચારનાં આંદોલનો પુનઃ પ્રવાહિત કર્યા.
ચૈત્ર સુદ ૧૩ તારીખ ૨૯-૩-૯૯નો દિવસ એટલે અહિંસાના અવતાર ચરમતીર્થકર ભગવાન મહાવીરના જન્મકલ્યાણકનો દિવસ.
અમૃત ધારા
