________________
સુધર્માસ્વામીના શિષ્ય જંબૂકુમારે આઠ આઠ કન્યાઓ સાથે લગ્ન કર્યાં છતાં વૈરાગ્યભાવે દીક્ષા લેવાનું નક્કી કર્યું. ત્યારે તેમની આઠેય સૌંદર્યવાન પત્નીઓએ સંસાર ત્યાગી સંયમ સ્વીકારી ઉચ્ચતમ નારીના આદર્શોનું ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું.
અશોકવાટિકામાં રહેલા સીતાજીને એક રાક્ષસી દબાણપૂર્વક સમજાવતાં સચોટ રીતે રજૂઆત કરે છે કે, જો તમે રાવણને તમારો દેહ નહિ સોંપો તો રામ-રાવણનું ખૂનખાર યુદ્ધ ખેલાશે, જેમાં લાખો પુરુષો કપાઇ જતા, લાખો સ્ત્રીઓ વિધવા થશે, લાખો માતાઓ પુત્રવિહોણી થશે આના કરતાં તમે રાવણને તમારો દેહ સોંપી દો તેજ સહુના ભલામાં છે.
સીતાજી કહે છે કે, તમારી વાત તદ્દન સાચી છે, પણ હવે બીજી બાજુનો વિચાર કરો ! તમે કહો છો તેમ હું રાવણને દેહ સોંપી દઇશ તો કદાચ આફત નહિ આવે પરન્તુ આ દેશમાં, ભાવિમાં થનાર કરોડો સ્ત્રી, પુરુષના સકંજામાં આવશે ત્યારે મને યાદ કરીને વિચારશે કે, જો સીતાએ શરણાગતિ સ્વીકારી હતી તો આપણને શું વાંધો ?
હાય ! આમ થતાં તો કરોડો સ્ત્રીઓ કુલટાઓ પાકશે, ઓ રાક્ષસીઓ ! તમેજ કહો કે લાખો વિધવા થાય અને કરોડો કુલટા પાકે તે બેમાંથી મારે ક્યાં વિકલ્પને તિરસ્કારી નાખવો જોઇએ ? રાક્ષસીઓ ચૂપ થઇ ગઇ ! આમ અનેક કષ્ટો વેઠીને પણ મહાસતી સીતાએ પોતાના જીવનઆદર્શ દ્વારા સંસ્કૃતિની રક્ષા કરી.
(સતીસુલસાએ દેવગુરુ અને ધર્મમાં અખૂટ શ્રદ્ધા રાખી, અને ચંદનબાળાએ સહનશીલતાની ચરમ સીમા વટાવી, પ્રભુ મહાવીરના પ્રિય પાત્ર બની. સંસ્કૃતિની રક્ષા કરી પોતાનું યોગદાન આપ્યું.
Zi
પ્રાચીન અને મધ્યકાલીન યુગની નારીની, જૈન સંસ્કૃતિની રક્ષા અને વિકાસના સંદર્ભે આપણે છણાવટ કરી. હવે સાંપ્રતપ્રવાહના સંદર્ભે નારીની ભૂમિકાની આપણે વિચારણા કરીશું.
૩૨
અમૃત ધારા
