________________
બીજે દિવસે ગુરુએ પૂછ્યું યુધિષ્ઠિર આજ તો તું પાઠ યાદ કરીને આવ્યો જ હોઈશ. પરંતુ યુધિષ્ઠિરનો પ્રત્યુત્તર આજ પણ નકારાત્મક હતો. ગુરુએ રોષપૂર્ણ અવાજે કહ્યું, મૂર્ખ! ત્રણ દિવસમાં એક પંક્તિ યાદ ન કરી શક્યો, તને શરમ આવવી જોઈએ, આજે ક્ષમા કરું છું, કાલે અવશ્ય યાદ કરીને આવજે.
ત્રીજે દિવસે પણ યુધિષ્ઠિરે કહ્યું, “ગુરુદેવ! આ પાઠ મને સંતોષકારક રીતે હજુ યાદ નથી રહ્યો. ગુરુજીએ ગુસ્સામાં આવી યુધિષ્ઠિરને એક જોરદાર તમાચો માર્યો અને પછી કાન પકડીને કહ્યું કે હવે તો બરાબર યાદ રહ્યો ને?
પડાને સહેતા સહેતા ધીમેથી યુધિષ્ઠિર બોલ્યો હા, “ગુરુદેવ હવે બરાબર યાદ આવી ગયો છે.' ગુરુજી કહે મને ખબર ન હતી કે તેને મારવાથી જ પાઠ યાદ રહે છે!
હવે યુધિષ્ઠિરે શાંતિ અને ધીરજથી કહ્યું, “ગુરુદેવ વાત એમ નથી, પરંતુ આપે કહેલું ને કે મનુષ્ય ક્યારેય ક્રોધ ન કરવો જોઈએ. પહેલે દિવસે મને શંકા હતી કે આપ મને ઊંચા અવાજે પૂછશો અને મને ક્રોધ આવી જશે, બીજે દિવસે પણ મને વિશ્વાસ ન હતો કે આપ મને ગુસ્સામાં અપશબ્દ કહો ને હું ક્રોધ ન રોકી શકું અને ત્રીજે દિવસે આપ મારપીટ કરોને કદાચ મને ક્રોધ આવી પણ જાય, પરંતુ આવા વિષમ સંજોગોમાં પણ મને ક્રોધ ન આવ્યો, હું સમતામાં રહી શક્યો એટલે. હવે હું ચોક્કસ કહી શકું કે મને પાઠ યાદ રહી ગયો છે.
ગુરુ દ્રોણે યુધિષ્ઠિરને છાતી સરસો લગાવી લીધો અને કહ્યું કે વત્સ સાચા અર્થમાં તું વિદ્યાને પામ્યો છે. જ્ઞાનનું ફળ ક્રિયા છે. આચરણનો ધર્મ જ સાચો ધર્મ છે જીવનમાં ક્રિયાન્વિત થાય તે જ સાચી વિદ્યા. શુધ્ધ વિદ્યા આત્માને નિર્મળ રાખે છે.
જે મંત્ર-તંત્ર-સાધના દ્વારા સાધેલી, બીજાને વશ કરવા, ભૌતિક સુખો મેળવવા બીજાને પીડા આપનારી વિદ્યા, પોતાનો સ્વાર્થ સાધવા અન્યનું અહિત કરનારી વિદ્યા અવિદ્યા છે. = વિચારમંથન
