________________
સૃષ્ટિ કર્તારૂપ ઈશ્વરની માન્યતામાં શ્રદ્ધા ધરાવવાથી જગતમાં જે કાંઈ થઈ રહ્યું છે તે ઈશ્વરની પ્રેરણાથી જ થઈ રહ્યું છે, એને કારણે દુષ્કૃત્યોના પરિણામની જવાબદારી ઈશ્વર પર છોડી દઈ છૂટકારો મેળવીએ છીએ.
પરંતુ જ્ઞાનીઓ કહે છે કે, શુભ કે અશુભ કર્મો, ચેતનની પ્રેરણા-આત્માની પ્રેરણા વિના થતા નથી.
પવિત્ર અને શ્રેષ્ઠ આત્માને, આપણે ઈશ્વર માનીએ છીએ તો એ મહાન આત્મા માત્ર શુભકર્મો કરવાની જ પ્રેરણા આપે, અશુભ કર્મોની કદાપિ નહિ, પરંતુ શુભાશુભ કર્મના જવાબદાર ઈશ્વર નથી. આ સંદર્ભે કર્મબંધની પ્રક્રિયા જાણવી રસપ્રદ થઈ પડશે.
આવકાશમાં રહેલા કર્મનાં કણો આત્મા તરફ ખેંચાઈ આવવામાં કોણ પ્રેરણા કરે છે ? આ કણોને દાર્શનિક પરિભાષામાં કર્મવર્ગણાના પુદ્ગલો કહે છે. આત્મામાં
જ્યારે રાગદ્વેષના સ્પંદન થાય, આત્મા કંઈક ભાવ કરે ત્યારે એ ભાવોના તરંગો બહાર આવે છે અને અવકાશમાં વિહરતાં કર્મકણોમાં ખળભળાટ પેદા કરે છે. તે તો તન સાહજિક સ્થિતિથી વાતાવરણમાં વિહરતા હોય, શરીરને સ્પર્શી સ્પર્શીને ચાલ્યા જતા હોય, શરીર મન કે આત્માને કાંઈ અસર ન કરતાં હોય. પરંતુ જીવના રાગ-દ્વેષવાળા ભાવોના તરંગો શરીરની બહાર આવી આ કર્મકણોને, આત્મા પ્રતિ આકર્ષિત કરે છે.
જીવનની પ્રત્યેક ક્ષણમાં, શરીરના પ્રત્યેક કણમાં, જાગૃતિ જીવને મુક્તિ ભણી લઈ જશે તો, “સાચા સાધકના હાથમાં મુક્તિ રમે છે.' એ ઉક્તિ ચરિતાર્થ થશે. નૃત્ય કરતી વખતે નૃત્યકારના સમગ્રશરીરમાં જાગૃતી હોય નૃત્યની ક્ષણે ક્ષણ જાગૃત હોય, તેવી જ રીતે સાધકઆત્મા આધ્યાત્મિક નૃત્યકાર છે.
વિચારમંથન
૨૧
