________________
સંતતિ પ્રત્યે માબાપનું કર્તવ્ય
G૭ જે પિતાની સંત તને ઉત્પન્ન કરી વેચે છે તે પિતા કે માતા મનુષ્ય નથી, પશુ નથી, પણ તેનાથી યે અધમ છે. આવાં માબાપોમાં પિતાની સંતતિ પ્રત્યે વાત્સલ્યનું બિદુ પણ કયાંથી હોઈ શકે ? પિતાને માલ સરસ અને સુંદર બને તે સારુ તે પિતાની પુત્રીને ઉછેરે છે અને પોષે છે; જ્યારે માલ પાકીને તૈયાર થઈ જાય ત્યારે કોઈ ગ્રાહક શોધી તેને વેચી નાંખે છે. માંસવિતા બીજા પશુઓ પ્રત્યે ભલે નિર્દય હોય, પરંતુ પોતાના હાથ નીચે ઉછરેલાં પશુઓ પર તો તે પણ પ્રેમાળ વૃત્તિ દાખવે છે. જ્યારે અહિંસક અને સભ્ય ગણતાં જે કુટુંબમાં આ પ્રથા છે તે તો ખરેખર નિર્દયતાની પરાકાષ્ઠા જ ગણાય. - કન્યાવિક્રય આ રીતે ઉદ્દભવે છે. (૧) પિતા ઋણ-દેવાદાર બનેલે હય, (૨) પહેલાં સારી સ્થિતિમાં હોય અને પછી નિર્ધન બની ગયો હોય, (૩) પોતે બેકાર હોઈ સામાજિક રૂઢિ એટલે કે જમણવાર, કરિયાવર વગેરેને પહોંચી વળવાને ખાતર અને (૪) કેટલેક સ્થળે પોતાના દીકરાને વરાવવા કે પોતાને પરણવા ખાતર સાટાં કરે છે. તે પણ એક જાતનો વિક્રય જ છે.
ઉપરનાં ચાર કારણે પૈકી જે કઈ કારણથી આ કાર્ય થાય છે તેમાં એકલે પિતા જ નહિ બલ્ક કન્યાની માતા અને સમાજ પણ જવાબદાર છે. માતાની ફરજ
જે માતા સુશીલ હોય છે તે પિતાના પતિને આવા વખતે સારા વિચારે આપી પોતાના કર્તવ્યનું ભાન કરાવે છે. પરંતુ ખેદની વાત એ છે કે કેટલીક વાર માતા પોતે જ દાગીના, ધન, વસ્ત્ર એવા શુદ્ધ સ્વાર્થ ખાતર આવા દુષ્ટકાર્યમાં સંમત થાય છે. જે માતા સંમત ન હોય તે જરૂર આ કાર્ય ન થાય. પણ અજ્ઞાન અને સ્વાર્થોધતાને વશ થયેલી આવી નારીઓ પોતાની જ નારીજાતિની કડી સ્થિતિ કરવામાં આડકતરી રીતે કારણભૂત થાય છે.
