________________
અરિષ્ટનેમિ હતા, તેમનાં લગ્ન મથુરા નગરીના ઉગ્રસેન રાજાની રાજકુમારી રાજિમતી સાથે યોજાયાં હતાં. લગ્ન માટે આવેલા અરિષ્ટનેમિ પશુઓના ચિત્કાર સાંભળે છે. રથના સારથિને પૂછતાં ખ્યાલ આવે છે કે આ પશુઓ એમના લગ્ન માટેના ભોજન સમારંભ માટે લાવવામાં આવ્યા છે. પોતાના આનંદ માટે આટલાં બધાં પશુઓની હત્યા ? આમ વિચારી રાજકુમાર અરિષ્ટનેમિ લગ્ન કર્યા વિના પાછા ફરી જાય છે. રાજકુમાર અરિષ્ટનેમિ જૈન ધર્મના બાવીસમા તીર્થંકર નેમિનાથ બન્યા. રાજકુમાર પાર્થે કમઠ તાપસના યજ્ઞની ધૂણીમાં પડેલા લાકડામાં રહેલા સર્પને કાઢી બતાવ્યો અને એ રીતે એમણે પ્રાણીઓ પ્રત્યેના અહિંસાના ભાવની સમજણ આપી. આ પાર્શ્વકુમાર જૈન ધર્મના તેવીસમા તીર્થંકર બન્યા. આમ અહિંસાની પરંપરા છેક આદિ તીર્થંકર ઋષભદેવના સમયથી ચાલી આવતી હતી.
ભગવાન મહાવીરના સમયમાં સમ્રાટ શ્રેણિકે રાજ્યમાં અ-વધ એટલે કે કોઈને મારવું નહીં તેવી ઘોષણા કરી હતી. સ્ત્રીઓએ પણ યુદ્ધ અટકાવવામાં મહત્ત્વનો ફાળો આપ્યો. રાણી મૃગાવતીએ ભગવાન મહાવીરને વિનંતી કરી યુદ્ધ અટકાવ્યું હતું.
ભરતખંડના સુદર્શનપુરના રાજા ચંદ્રયથા અને મિથિલાના રાજવી નમિકુમાર એકબીજા સામે યુદ્ધ ચડ્યા હતા ત્યારે યુદ્ધભૂમિ પર મદનરેખાએ એમને ધર્મોપદેશ આપીને યુદ્ધનો મહાસંહાર અટકાવ્યો હતો.
કલિંગના યુદ્ધ પછી યુદ્ધની વ્યર્થતા અને અહિંસાની મહત્તાનો અનુભવ સમ્રાટ અશોકને થતાં એણે બીજા રાજ્યો સાથે અહિંસાના સિદ્ધાંત પર આધારિત સંબંધો સર્યા હતા. રાષ્ટ્ર-રાષ્ટ્ર વચ્ચેના
:
:
-
'કિસ રે
જ.
.
:- Sી
!
અહિંસા-યાત્રા ૧૧
