________________
:: પંચમ પ્રાતિહાર્ય-સિંહાસન-પંચમ આયુષ્ય કર્મનો ક્ષય ::
શ્યામં ગભીરગિરમુજ્વલ-હેમ-રત્નસિંહાસન-સ્થમિહ ભવ્ય-શિખણ્ડિનત્સ્વામ્ ॥ આલેકયન્તિ ૨ભસેન નદન્તમુચ્ચે
ામીકરાદ્રિ-શિરસીવ નવામ્બુ-વાહમ્ ॥૨૩॥ ભવિજીવરૂપી મયૂરો આ સમવસરણને વિશે ઉજ્વલ હેમ અને રત્નથી જડેલાં સિંહાસનમાં બેઠેલા શ્યામવર્ણ યુક્ત અને ગંભીર વાણીવાળા આપને જેવી રીતે મેરુ પર્વતના શિખરમાં ઉકત સ્વરે શબ્દ કરતાં ગર્જના કરતાં નવીન મેઘને જ જુએ તેમ ઉત્સુકપણાથી જુએ છે. અર્થાત્ મેરુ પર્વતના સ્થાને સિંહાસન સમજવું અને મેઘના સ્થાને પ્રભુનું શ્યામ શરીર, મયૂરોના સ્થાને ભવ્ય જીવો તથા ગર્જનાને સ્થાને પ્રભુની વાણી સમજવી.
અક્ષયસ્થિતિ ગુણાધારે નિત્ય રહેનાર આત્મ દ્રવ્ય, આયુષ્ય કર્માનુસાર પર્યાય સ્વરૂપ અનિત્ય થાય છે. પર્યાય ઉત્પન્ન થાય છે અને પાછી વિનાશને પામે છે. જ્યાં ઉત્પત્તિ ત્યાં વિનાશશીલતા આવીને ઊભી રહે છે. જે ઉત્પન્ન થાય છે તેનો વિનાશ અવશ્યભાવી છે. જે અનુત્પન્ન છે તે અવિનાશી છે. જેની આદિ નથી તેનો અંત પણ સંભવતો નથી. આવા પ્રકારનું આત્મ દ્રવ્ય સંસારમાં જન્મ-મરણ કરતાં હજારો-લાખો અને અનંતકાળથી ભટકી રહ્યો છે. ક્યાંય સ્થિરતા નથી. કોઈ ક્ષેત્રમાં, કોઈ પણ ગતિમાં કે જાતિમાં ક્યાંય સ્થિરતા નથી. માટે જ્યાં અસ્થિરતા ત્યાં સંસાર એવો નિયમ બની શકે અને જ્યાં હંમેશની – અનંતા કાળની સ્થિરતા તેનું નામ મોક્ષ.
હવે વિચાર એ કરવાનો કે સિંહાસન પર બિરાજમાન ભગવાન દેશના ફરમાવી રહ્યા છે ત્યારે તે ક્રિયાશીલ દેખાય છે અને સિંહાસન બિલકુલ સ્થિર. મેરુ પર્વત સમાન નિશ્ચલ સિંહાસન પર બિરાજમાન થઈ મેઘ સમાન ગંભીર ગર્જના કરતાં પ્રભુના ધ્યાને ભવ્ય જીવો પોતાના અચલ આત્મ સ્વરૂપને
૩૯ : અંતિમ લક્ષ્ય કર્મક્ષય
―
