________________
આ ભવ-આજન્મ સુધી જ મર્યાદિત.
કેવળજ્ઞાન-કેવળદર્શન અને વિતરાગના સંપૂર્ણ પ્રગટીકરણ બાદ નાનામોટા સર્વજીવોને સમાન ગણનાર આપનું વિશાળ હૃદય પણ એક સમુદ્રની ઉપમાને વરે છે. વિતરાગતાના ગુણ વડે શત્રુ અને મિત્રને એક નજરે જોનાર આપનું હૃદય સમુદ્ર કરતાં પણ વધુ વિશાળતા ધરાવતું સિદ્ધ થાય છે. આવા વિશાળ અને ગંભીર હૃદયરૂપી સમુદ્રમાંથી વાણીનો પ્રવાહ પ્રવાહિત થાય છે. તેની મધુરતા-દિવ્યતા અને અમરતા જીવને અજર-અમર પદ પ્રાપ્ત કરાવનાર બને છે. માટે અમૃત કરતાં પણ અનેક ગણી ઉચ્ચતા-ગંભીરતા-મધુરતા-દિવ્યતા અને અમરતા પ્રાપ્ત કરાવનાર છે આપની ગંભીર અને દિવ્ય વાણી.
અરિહંતપ્રભુની વાણી ૩૫ ગુણોથી યુક્ત હોય છે. સંસ્કાર અર્થાત્ સંસ્કૃત લક્ષણવાળી, જેમ કાવ્યમાં શબ્દાલંકાર અને અર્થાલંકારો હોય છે તેમ પ્રભુની વાણીમાં શબ્દ અને અર્થના એવા તો અનેક સુંદર લક્ષણો અને અલંકારો હોય છે. તેના શ્રવણ માત્રથી જ દીર્ઘ કાળ સુધી શ્રોતાઓની આતુરતા અને સરસતા બની રહે છે અને શ્રોતાઓ દીર્ઘ કાળ સુધી વગર કંટાળ્યે સાંભળતા રહે છે.
ઉદાત્ત અર્થાત્ માંદા-દબાતા સૂરવાળી નહીં કે તોછડાતા-બોબડાતા અક્ષ૨વાળી વાણી ન હોય પણ દૂર બેસનારને પણ સ્પષ્ટ સંભળાય એવા ઊંચા સૂર-અવાજવાળી અને સ્પષ્ટ ઊંચા અક્ષરવાળી હોય છે. ઉદાર, શિષ્ટાચારી અને સંસ્કારીજન બોલે તેવી ઉત્તમ સંસ્કારી ભાષા હોવાથી એ વિદ્વાનોને પણ ગમી જાય છે. માત્ર ઉદાત્ત અર્થાત્ એકલી ઊંચા અવાજવાળી નહીં પણ વાદળાના ગડગડાટ થતાં કે સમુદ્રનું મંથન કરતાં જેવો ગંભીર ધ્વનિ નીકળે એવા ગંભીર ઘોષવાળી હોય છે. આવા પ્રકારની દિવ્ય ધ્વનિ સાંભળનારના મનના શોકને અશાતાને દૂર કરે તેમાં કોઈ આશ્ચર્ય નથી માટે અનાદિ કાળથી વળગેલા અશાતા વેદનીય કર્મના ક્ષય માટે પ્રભુની મીઠી-મધુરી દિવ્યધ્વનિનું આચમન વારે વારે કરતાં રહેવું જોઈએ.
આજે વર્તમાનમાં ભરતક્ષેત્રમાં વિચરતા કોઈ અરિહંતપ્રભુ આપણી
૩૬ : અંતિમ લક્ષ્ય કર્મક્ષય
