________________
પેલી યુવાન સ્ત્રીના મૃતદેહને એક બહિર્દષ્ટિ પુરુષે જોયો અને એને રાગદશા ઊપજી.
એક સોનીએ એ સાલંકાર યુવતીના મૃતદેહને જોયો. એની નજર એ સ્ત્રીએ પહેરેલા દાગીના પર ગઈ.
દૃશ્ય એક. એને જોઈને દ્રષ્ટા વૈરાગ્ય પણ પામી શકે. રાગ પણ.
બહિર્દષ્ટિ મોટા મહેલને જોઈ આશ્ચર્યચકિત બનશે : આવું અદ્ભુત મહાલય ! તત્ત્વદષ્ટિ સાધકને એ મહાલય ઈંટ-પથ્થરના ઢગલા જેવું દેખાશે.
શરીર પર કોઈએ ભસ્મ ચોપડી હોય કે કોઈએ પોતાના દેહ પર મેલનો
થ૨ વળગાડ્યો હોય; બહિર્દષ્ટિની ફૂટપટ્ટી આ સાધનાને મહત્ત્વપૂર્ણ ગણશે. અંતર્દષ્ટિવાળો સાધક તો આટલું જ જોશે : એ તથાકથિત સાધકમાં જ્ઞાનદશાનું ઊંડાણ કેટલું છે !
જોકે, પરિષહ–સહન એ પણ વ્યવહારચારિત્ર છે જ. એથી એને સાવ નગણ્ય કહી દેવાનું આપણને પાલવે નહિ. પરંતુ એ વ્યવહાર ચારિત્ર નિશ્ચય ચારિત્રનું પોષક હોવું જોઈએ.
૨.
गजाश्वैर्भूपभवनं विस्मयाय बहिर्दृश: ।
૩.
तत्राश्वेभवनात् कोऽपि भेदस्तत्त्वदृशस्तु नः ॥ ज्ञान० १९/६ ॥ भस्मना केशलोचेन, वपुर्धृतमलेन वा ।
महान्तं बाह्यदृग्वेत्ति, चित्साम्राज्येन तत्त्ववित् ॥ ज्ञान० १९/७ ॥
સમાધિ શતક
/
૧૬૮
