________________
૪૯
આધાર સૂત્ર
યોગારંભીકું અસુખ
અંતર, બાહિર સુખ;
સિદ્ધ-યોગકું સુખ હે
અંતર, બાહિર દુઃખ...(૪૯)
યોગારંભીને બહાર સુખ હોય છે, ભીતર દુઃખ. સિદ્ધયોગીને ભીતર સુખ છે, બહાર દુ:ખ હોઈ શકે.
પ્રારંભની યોગની ભૂમિકામાં રહેલ સાધકને દુઃખ એટલા માટે છે કે આટલી સરળ ને મધુર યોગની પ્રક્રિયા હતી, છતાં પોતે ચૂકી કેમ ગયો ? સુખ એ સન્દર્ભમાં કે યોગ દ્વારા મળતો આનંદ મળવો શરૂ થયોછે.
સિદ્ધયોગી માટે આ જ વસ્તુ શીર્ષાસનમાં ફેરવાઈ શકે. તેમની ભીતર તો સુખ જ સુખ છે. દ્રષ્ટાભાવ પૂરેપૂરો આવી ગયો હોય. અસુખ ક્યાંથી હોય ? હા, શરીરનાસ્તર ૫૨ રોગજન્ય વેદના હોઈશકે.
સમાધિ શતક
*
८
