________________
1 x ધન્ય સાધર્મિક ભક્તિ ! આ
(સંસ્કાર કથા)
અજને યુગ એટલે કથા-વાર્તા વિદ. મોટા ભાગના માસિક, અઠવાડિક કે દૈનિક કથા વાર્તાથી સભર. ભારે આકર્ષણ પણ એમાં મોટા ભાગે વિનેદ અને આનંદ લહરી. બોધ-જ્ઞાન યા ઉપદેશામૃત બહુ ઓછા. કારણ કે આત્મદષ્ટિ ઉડી ગઈ. પરલેક યા મૃત્યુ પછી શું? એની પ્રાય ઝાઝી ચિંતા–પીડા નથી.
જૈન શાસનમાં કથાઓ પાર વિનાની. જાણે કથા સાગર. મુખ્યતા ધર્મકથાની, સંકીર્ણ કથા પણ ખરી. લક્ષ બધામાં આત્મકલ્યાણનું. સંવેગ નિર્વેદ અને પુણ્ય પાપના તો આગળ પડતા. વિરાટ વિશ્વની વિકરાળતાને ભય અને તેનાથી છૂટી સચ્ચિદાનંદ પદ પ્રાપ્તિ એ તે આર્યાવર્તની લાક્ષણિક્તા.
કથા જ તેનું નામાં જેમ આત્માનું કથન હોય. કથનમાંસ્વરૂપ-વર્ણન-લક્ષણે–વિશેષતા-નિમિત કારણેની ગજબનાક અસર-જડ ચેતનના ચમત્કાર બધું જ હોય ને? કથા સાહિત્ય એ તે એક અજબ સાધન છે અમરતાની પ્રાપ્તિનું. અમરતા જન્મ-બંધ થયા વિના કયાંથી મળે? અજન્મા કેવી રીતે બનાય એ પૂર્વ પ્રસંગેના કથાનકે જ કહી જાય
