________________
પાંચમ તિથિને ફાય હોય ત્યારે તેને તપ પૂર્વ તિથિમાં કરાય છે. પૂર્ણિમા તુટી હોય ત્યારે તેરસ ચૌદશને કરે. તેરસે ભૂલી જવાય તે પડવે પણ (એટલે કે ચૌદશ પડે.
ત્યારબાદ પૂ. શ્રી સેનસૂ. મ. સામે પણ પ્રશ્ન ખડા થયા છે. જેમ કે-“અગીઆરસની વૃદ્ધિ હોય ત્યારે શ્રી હીરવિજયસૂરી મહારાજને નિર્વાણ મહિમા, પૌષધ-ઉપવાસ વિગેરે કૃત્ય, પૂર્વની કે પછીની અગીઆરસે કરવું ?” પૂ. શ્રી જણાવે છે કે, “ઔદયિકી અર્થાત્ બીજી અગીયારસે શ્રી હીરવિજયસૂરિ મહારાજને નિર્વાણ પૌષધ વિ. કરા.” બીજો પ્રશ્નરિહિણીને ઉપવાસ અને પંચમી આદિને ઉપવાસ કારણ હોય તે જે તિથિમાં તે મળી જતી હોય તેમાં કરાય કે નહી ” ઉત્તરમાં પૂ. શ્રી જણાવે છે કે “કારણ હેય તે મળતી તિથિમાં કરાય અને કરાવાય એવી પ્રવૃત્તિ દેખાય છે. કારણ વિના તે ઉદય તિથિમાં જ કરાય એમ જણવું.
સમકાલીન શ્રી ધર્મસાગરજી ઉ. સમક્ષ પ્રશ્ન ઉભે થયે કે “પુનમના ક્ષયે તમે શું કરશે? પૂ. શ્રી એ સમાધાન આપ્યું કે “વાહ, તમારી વિચાર ચતુરાઈ! કારણ કે ચૌદશને દીવસે ચૌદશ પુનમ બન્ને વિદ્યમાન હોવાથી પુનમની આરાધના પણ ચૌદશ ભેગી થઈ જ જાય છે.'
અઢારમી સદીમાં તિથિચર્ચાને અંગે કોઈ ખાસ ઈતિહાસ હોવાનું પ્રાયઃ જાણમાં નથી. એટલે સત્તરમી સદીની માન્યતા પ્રચલિત રહે એ સ્વાભાવિક છે. પરંતુ ઓગણીસમી સદીમાં તિથિ વિષયક પૂર્વ માન્યતામાં હલી ચલી થવા માંડી, કારણ તરીકે દેવસૂરગચ્છ અને અનસુરગચ્છ બે વિભાગ
