________________
કાળની ગતિ.
·
દુ:ખ દેખાય છે. તેમાં મુખ્ય ભૂલ એ થાય કે દૂરબીનમાંથી જેટલુ જગત જે વખતે દેખાય છે તેટલું સાચું મનાય છે અને તેને જગતના બીજા ભાગ સાથે સંબંધ નથી એમ મનાય છે. તે અજ્ઞાન અથવા માયા છે. સત્ય સમજવા માટે આ દશા ફેરવવી પડશે.
સાચા પ્રશ્ન ઉત્પન્ન થશે તે સાચા ઉત્તર મળશે. જે જગ્યાએ પ્રશ્ન છે ત્યાંજ ઉત્તર છે. દુરબીનમાંથી દેખાતું જગત એવું કેમ દેખાય છે એ પ્રશ્નના ઉત્તર તેજ જગ્યાએ છે. સામાન્ય દ્રષ્ટીથી દેખાતા વિરૂદ્ધ સ્વભાવ, તે દ્રષ્ટી દૂર થતાં વિરૂદ્ધ રહેતા નથી. તે
66
સામાન્ય જીવનમાં જેને માણસ હું' કહે છે તે દુરબીનમાંથી જોએલે “હું” છે. તે “હું” જ્ઞાન દશામાં રહેતે નથી. આ વાત અનુભવી માણસે બરાબર સમજી શકે છે. તેવીજ રીતે સામાન્ય ભાષાના શબ્દોના ખંધા અર્થ જ્ઞાનની દશામાં ફરી જાય છે.
આત્માના ક્ષેત્ર માટે જ્યાંસુધી ભાવ અથવા રસ ઉત્પન્ન નહિ થાય ત્યાંસુધી તે ક્ષેત્રના ધ અને તેના અર્થ સમજાશે નહિં.
આ ક્ષેત્રમાં આખું સમલ્ટી જીવન એક સાથે ચાલતું હમેશાં નજર આગળ રહે છે અને તે
૬૪
