________________
કે પિતાનું ઈષ્ટ–ધાયું સિદ્ધ કરવા કપરામાં કપરી મહેનત મજૂરી કરે છે. પરંતુ એને કેઈ વ્રતપાલનની ધર્માનુષ્ઠાન સેવવાની કે પાપત્યાગની પ્રતિજ્ઞા લેવાનું કહે તે ભડકી ઊઠે છે. એક બે નહિ પણ સત્તર બહાના કાઢી છટકવા મથે છે. પ્રતિજ્ઞાના અઢળક પુણ્યલા અચૂક મળવાના છે, છતાં વર્તમાનમાં સુખ છોડવું પડે અને દુઃખ વેઠવું પડે એવું કાંઈ જ કરવા એ તૈયાર નથી.
ઘણુ કહે છે કે નિયમ વિના પાળીશું પણ એવું મને બળ છે કયાં? ખરેખર તે એમાં નિયમને ભંગ થવાના ડર કરતાં મનની નિર્બળતા જ કામ કરે છે. સંસારની હરકેઈ પ્રવૃત્તિમાં નિડરપણે આગળ ધપનાર માણસ નિયમના - ભંગને ડર બતાવે એ કેવળ બચાવ જ છે ને? પાપને પાપ સમજીને અથવા ધર્મને ધર્મ સમજીને પ્રતિજ્ઞા લીધા પછી પ્રતિજ્ઞાભંગને ડર અડગપણે પ્રતિજ્ઞા પાળવામાં સહાયક બને છે.
વ્યાપાર કરતી વખતે ખોટ જશે તે છોકરીને પરણુ-વતાં એને રંડાપો આવશે તો ? બંગલે બાંધતાં, ધરતીકંપથી પડી જશે તે ? લગ્ન કરતી વખતે સ્ત્રી મરી જશે ને લગ્નને ખર્ચ માથે પડશે તે સ્ટીમર કે પ્લેનમાં બેસતાં સ્ટીમર ડૂબી જશે તે પ્લેન તૂટી પડશે તે ? રેલવેમાં બેસતાં અકસ્માત થશે તે ? ઓપરેશન કરાવતાં મરી જઈશ તે આ ડર માણસ કદી રાખતું નથી. નજર સામે વિપરીત પરિણામે જેવા છતાં, સાંભળવા છતાં લાભની આશ થી સાહસ ખેડે જાય છે.
