________________
૧૩૩
કેટવાળાએ મારપીટ કરીને દરવાજા બહાર ધકેલી મૂક્યા. આ દશ્ય મુકેશલે જોયું. પિતાની ધાવમાતાને હકીકત પૂછી. ધાવમાતાએ સત્ય હકીકત કહી. ધર્મપ્રિય સુકેશલને પિતાની વિટંબણું ઈ સંસારની સ્વાર્થલીલાનો ખ્યાલ આવ્યો. વૈરાગ્યના રંગે રંગાયેલે એને આત્મા સર્વ ત્યાગના માર્ગે પ્રયાણ કરી ગયે.
આ મહાપુરુષોએ વૈરાગ્યની પારદર્શક દષ્ટિથી જગતના તમામ પદાર્થોના, ભેગસુખના, સ્નેહી સ્વજનેના આંતરિક સ્વરૂપને જોઈ લીધું. તમામ વસ્તુઓની બાહ્ય ક્ષણિક ભવ્યતા સાથે એની ભયાનકતા નિહાળી લીધી ત્યારે રાગને ભાગવું પડયું. દ્વેષને દોડવું પડયું. મેહના હાથ હેઠા પડયા. વીતરાગ હાલા થયા. વૈરાગ્યને ટકાવવા, વીતરાગતાને પામવા ત્યાગને પુરુષાર્થ રામબાણ ઉપાય છે. વિવેક છે
કપાસ અને ચાંદીના ઢગલા ચાંદની રાતના શાંત વાતાવરણમાં ભલે સમાન દેખાય પણ વંટોળ વખતે ચાંદીને ઢગલે જ સ્થિર અને સુરક્ષિત રહેશે. તેમ માનવ માનવમાં પણ હાથ, માથું, શરીર, વસ્ત્ર આભૂષણના બાહ્ય દેખાવથી ભલે સમાનતા દેખાય, પરંતુ સુખદુ:ખના ચઢ-ઉતાર વખતે વિવેકી માનવ જ શૈર્ય અને ધર્ય ટકાવી શકશે. વિવેક દેખીતા સુખેની પાછળ રહેલા દુઃખને એવી રીતે દેખાડયા કરે છે કે જેથી પ્રત્યક્ષ દેખાતા વિષય સુખમાં આત્મા લંભાત નથી અને એ વિવેક જ દુખેની પાછળ કારણભૂત પિતાની જ ભલેનું એવી રીતે દર્શન કરાવે છે કે જેથી દુખમાં ગભરાટ હતા નથી. જુની ભૂલનું પરિમાન
