________________
ડ, આપણે જે જ્ઞાન-વિજ્ઞાનને ઓળખવામાં ભૂલ કરશું તે આપણે ધર્મસંસ્કૃતિ મૃત્યુના મેંમાં મૂકાશે. - જ્ઞાન-વિજ્ઞાન આત્માનો મુખ્ય ગુણ છે. એને મહિમા અને ઊપગિતા સૌને માન્ય છે. સમ્યજ્ઞાન વિનાને ક્રિયાશૈભવ કે દયાદિગુણે એકડાં વગરનાં મીંડા જેવાં છે. જીવ, અજીવ, પુણ્ય, પાપ, આશ્રવ, સંવર, બંધ, નિર્જરા અને મોક્ષ-આ નવતમાં વિશ્વવ્યવસ્થાને વિચાર સમાઈ જાય છે. આ નવે તને યથાર્થ સ્વરૂપે જાણવા તે સાચું જ્ઞાન. એ જ્ઞાન જ્યારે વિશિષ્ટકેટિનું બને ત્યારે વિજ્ઞાન કહેવાય છે.
- તત્વચિંતકેએ સમ્યજ્ઞાન-વિજ્ઞાનને સૂર્ય, અમૃત, આભૂષણ, પરબ, અંજન, ધન, સાગર અને શરદપૂનમના ચંદ્ર વગેરેની ઉપમા આપીને એ જ્ઞાન વિજ્ઞાન નનું મહત્વ અને ઉપગિતા આપણને સમજાવી છે.
રાત્રિને અંધકાર સુર્યના પ્રકાશથી નષ્ટ થાય છે, તેમ અનંત અનંતકાળથી આત્મામાં વ્યાપી થયેલા અજ્ઞાન અંધકારને દૂર કરનારું સમ્યજ્ઞાન સૂર્યથી જરાય ઉતરતું નથી. . ભૂખનું દુખ ભંજનથી ટળે છે તેમ આપણને દીર્ઘકાળથી લાગેલી વિષયની ભયંકર ભૂખ વિષ મેળવવાથી કે ભેગવવાથી શમશે ખરી? જ્ઞાનામૃતના ભજન વિના કદી કેઈની એ ભૂખ ટળી નથી. જ્ઞાનામૃતના મધુર સ્વાદ પછી જ વિષયેમાં સુખની કલ્પના નાબૂદ થાય છે
