________________
પ૭
(5)
તથા શ્રાવિકાનાં ચરિત્રોથી આ ભાવના ટકી રહે એવાં દષ્ટાંતો અહીં ઉપલબ્ધ બન્યાં છે. (દા. ત. રેવતી શ્રાવિકા). આ કથાનકોમાં ધર્મ, કર્મ, ચારિત્ર, જન્મજન્માંતરોનો પાપપુણ્યનો પ્રભાવ, માનસિક ખમીરથી શીલરક્ષાનાં સર્વશ્રેષ્ઠ ઉદાહરણો અને જૈનત્વને દઢ બનાવતાં ચરિત્રોને સ્થાન મળ્યું છે. અહીં ટૂંકા ચરિત્રોથી માંડીને લાંબા ચરિત્રો છે જેમાં ભવોભવની કથાઓનું આલેખન જોવા મળ્યું છે. સ્ત્રીકથા સાહિત્યનો વિકાસ પાંચમીથી પંદરમી સદી સુધી વિશેષ પ્રમાણમાં રહ્યો હતો. પ્રબંધ, રાસ કે કથાકોષરૂપે કથા સાહિત્ય વિકસેલું જોવા મળ્યું છે. સ્ત્રી કથામાં મુખ્યપાત્ર તરીકે સ્ત્રીઓ હોય ત્યારે તેની આસપાસ ચરિત્ર ગૂંથાયેલું હોય છે. પરિણામે તેમનું કાર્ય સામાન્ય સ્ત્રીઓ કરતાં અલગ પડે છે. અહીં જે ચરિત્રોનો અભ્યાસ કર્યો છે તેમાં તેમનાં વ્યક્તિત્વની અલગ છાપ ઉપસી આવે છે.
(અનુપમાદેવી) (૮) ધર્મની શક્તિને પ્રસ્થાપિત કરતી અને ધર્મનું સ્વરૂપ સ્પષ્ટ કરતી
કથાઓ પાત્રની વ્યક્તિગત લાક્ષણિકતાઓથી પ્રભાવક થઈ
છે. (બ્રાહ્મી, સુંદરી). (૯) સ્ત્રી સ્વાતંત્ર્યની ભાવના સામે પડકાર નથી, છતાંય પૌરાણિક
કથાઓમાં વિશિષ્ટ સંમેલનોમાં સ્ત્રીઓને એટલે કે સાધ્વીશ્રમણીઓને સ્થાન મળ્યું હતું. વિદ્વાનોની સભામાં ગોષ્ઠિ
કરવાની તક મળતી હતી. પ્રસ્તુત અભ્યાસનું વર્તન સંદર્ભે મહત્ત્વ
જેમનું નામ પોતાના જીવન સાથે જ સ્મરણમાં ન રહે એવા લોકો કાળના પ્રવાહમાં લુપ્ત થઈ જાય છે. જન્મ-જીવન અને મૃત્યુની
