________________
૪૩
ઢળી પડ્યો અને પ્રાયશ્ચિત્તનાં આંસું તેની આગ પર ફૂલની ફોરમ બની વહેતાં રહ્યાં.
અસંખ્ય પાપનો બોજ માથે લઈ ફરનાર જેસલ જ્યારે તોરલ પાસે પાપનો એકરાર કરે છે, ત્યારે તોરલના હૃદયમાં જેસલ પ્રત્યે પ્રગટતી માનવતા અને સહાનુભૂતિએ જેસલના મનને પાપના બોજમાંથી મુક્ત કર્યું. તેની આંખોમાં પણ પ્રાયશ્ચિત્તનાં આંસુ વહેતાં થયાં. મનની એક સમયની જ્વાળામુખી જેવી આગ ઝરતી પરિસ્થિતિએ તેને મહાપાપી બનાવ્યો. નિર્દોષ પશુ, પંખી અને માનવીનો હત્યારો જેસલ, તોરલની પાસે પાપનું પ્રાયશ્ચિત્ત કરે છે ત્યારે તેનું મન ફૂલના વરસાદથી ભીંજતું હોય એવી મુક્તિનો અનુભવ કરે છે. જ્વાળામુખીના વિસ્ફોટન જેવા મનની વિકૃત પરિસ્થિતિ સામે ફૂલોની વર્ષા જેવી પરિસ્થિતિનો વિજય દર્શાવતાં અનેક દૃષ્ટાંતો જૈન કથાસાહિત્યમાં મળે છે. શરૂઆત કરીએ ક્રોધાંધ ગોશાલકથી.
ભગવાન મહાવીર સ્વામીની છદ્મસ્થ અવસ્થામાં પ્રભુ સાથે જોડાયેલો ગોશાલક પોતાને પ્રભુથી પણ મહાન મનાવવાના પ્રયત્નો કરવા લાગ્યો. તેણે પોતાની વિદ્યાના પ્રભાવે પ્રભુજીના સાંન્નિધ્યમાં તેજોલેશ્યાની લબ્ધિ મેળવી. આ વિદ્યાના પ્રભાવે સામેની વ્યક્તિ પ્રખર તાપથી બળી જાય. એક વખત ગોશાલક પોતે જ તીર્થંકર છે, એવી દંભી વાત કરતો હતો, ત્યારે મહાવીર સ્વામીએ તેને ગોશાલો છે એવી સ્પષ્ટતા કરી. આનાથી ગોશાલક ખૂબ જ છંછેડાયો. તેના ચહેરા પર ક્રોધની જ્વાળાઓ લપેટાવા લાગી. ગુસ્સાથી અંધ બનેલો માણસ કાંઈ જોઈ શકતો નથી. જે રીતે જંગલમાં આગ લાગે ત્યારે તોતિંગ વૃક્ષો પણ બળીને ભસ્મ થઈ જાય છે એ રીતે ગોશાલકના મનમાં વેરની આગ પ્રજ્જવલિત થઈ રહી હતી. તેણે ભગવાન પર તેજોવેશ્યા છોડી. તેણે માન્યું હતું કે પળવારમાં આ મહાન દેખાતા મહાવીર બળીને ભસ્મ થઈ જશે. પરંતુ પ્રભુ પાસે તો શીતલેશ્યા
