________________
૨૯
વિશેષ
પઘગઠન કર્યું છે. આવાં રસપ્રદ કથાનકો એ ‘શીલોપદેશમાલા’ની વિશિષ્ટતા છે. આપણે જાણીએ છીએ કે રચનાકારે રસપ્રદ દૃષ્ટાંતો દ્વારા શીલપાલનના ઉમદા ગુણનું મહત્ત્વ પ્રસ્થાપિત કર્યું છે.
કોઈપણ સમાજની ઉન્નતિનો આધાર એ સમાજના લોકોનું ખમીર છે. લોકોમાં પૌરુષત્વ હોય, એટલે કે ખમીર હોય; કપાળમાં યુવાનીનું તેજ હોય; બાહુમાં તાકાત હોય અને પગમાં ધરતીને ખૂંદી વળવાનો ઉત્સાહ હોય એવા યુવાધનની સાંપ્રત સમાજને જરૂર છે. ‘શીલોપદેશમાલા'નાં ચિરત્રો દ્વારા રચનાકાર તે સમયના, એટલે કે હજારેક વર્ષ પહેલાંના સમાજને જૈનત્વના ઉમદા માર્ગે લઈ જવા માગતા હતા. યુવાનીનું ઓજસ ત્યારે જ પાંગરી શકે જ્યારે તેની તાકાતને શીલભ્રષ્ટતાએ પાંગળી ન બનાવી દીધી હોય.
ચતુર્વિધ સંઘનાં ચારેય અંગો એટલે કે સાધુ, સાધ્વી, શ્રાવક અને શ્રાવિકા એ શાસનને ટકાવનારા આધાર સ્તંભો છે. આ પૈકી શ્રાવિકા અને સાધ્વી, એટલે કે પ્રતિભાવંત નારીશક્તિ, મહત્ત્વનો આધારસ્તંભ છે. આ ઉદ્દેશની સાર્થકતા માટે ‘શીલોપદેશમાલા'માં ગૂંથાયેલાં સ્ત્રીચરિત્રો મહત્ત્વનો હિસ્સો છે. તે સમયના સમાજમાં તે સમયે શીલવાન સ્ત્રીઓ સમાજને ઉન્નત બનાવે અને ભ્રષ્ટ સ્ત્રીઓ પોતાનું અને છેવટે સમાજ કે શાસનનું અધઃપતન નોતરે એ સત્ય કથાનકોમાં ગૂંથવાનો પ્રયત્ન થયો. આજે પણ આ હકીકત જોવા મળે છે. ઉમદા સ્ત્રીચરિત્રોને રસપ્રદ કથાઓમાં કેન્દ્રસ્થાને મૂકીને અને અધઃપતન લાવનારાં એવા સ્રીકથાનકો મૂકીને રચનાકારે પોતાની કલમને કંડારી છે. આ સંદર્ભે નીચેની પંક્તિઓ કેટલી પ્રસ્તુત છે !
