________________
તેમની ત્યાગવૃત્તિ પર આચાર્યશ્રી મુગ્ધ હતા તેથી જ તેમણે એક વખત તે મુનિના હાથે આહાર-પાણી વાપર્યા. વિરાટ છતાં કેટલા વિવેકી ! કેટલું નિરાભિમાનીપણું !
કહેવાય છે કે ફૂલ ચૂપ છે અને ફૂલનો સર્જનહાર પણ ચૂપ છે. માટે બન્ને મહાન છે. આ વાત આચાર્ય શ્રી માટે યથાર્થ હતી.
આ ઉપરાંત તેઓ કહેતા કે આ શરીર ક્ષણભંગૂર છે. પરંતુ આત્મા અમૂલ્ય રત્ન સમાન છે માટે આધ્યાત્મિક પ્રવૃત્તિ દ્વારા આત્માની ઉન્નતિ કરી લેવામાં જ જીવનનો પુરુષાર્થ કરવો જોઈએ.
આવું અદ્ભુત વ્યક્તિત્વ ધરાવનાર શ્રી હીરવિજયસૂરીશ્વરજી પ્રખર પાંડિત્ય ધરાવતા હતા. તેમણે જ્ઞાન, ધ્યાન, ત્યાગ, તપસ્યા, દયા, લોકોપકાર અને જીવદયાના પ્રચારક તરીકે જીવનને સાર્થક કર્યું હતું. આ રીતે જીવન સાર્થક કરનારને મૃત્યુનો ભય ન રહે. એમને માટે મૃત્યુ એ અન્ય અવસર જેવું જ બની રહે છે. આચાર્ય શ્રી માનતા કે જેમ સૂર્યોદય સ્વીકાર્ય છે એ જ રીતે સૂર્યાસ્તનો સ્વીકાર, ફૂલ સાથે કંટકોનો સ્વીકાર અને વસંત સાથે પાનખરનો પણ આદર કરનારને જીવન અને મૃત્યુ અને ઉત્સવો સરખા ગણાય.
આવા મહાન ધર્મપુરુષનું અંતિમ ચોમાસુ સૌરાષ્ટ્રના ઉનાનગરમાં થયું. ત્યારે વિ.સં. ૧૬૫૨, ભાદરવા સુદ ૧૧ના દિવસનો સંધ્યાકાળ અને સકલસંઘની ઉપસ્થિતિ વચ્ચે પદ્માસને ધ્યાન અને નવકારમંત્રની આરાધના સાથે આચાર્યશ્રી છેલ્લા શબ્દો બોલ્યા : “મારું કોઈ નથી, હું કોઈનો નથી. મારો આત્મા જ્ઞાનદર્શન ચારિત્ર્યમય છે. હું મારા શાશ્વત સુખનો માલિક થાઉં.” આ રીતે “આરુષ્ણ બોરિલાભ...” મુજબ સમાધિમરણ પામતા આચાર્ય શ્રી હીરવિજયસૂરીશ્વરજી આ માનુષી દેહ છોડી જતાં જૈનશાસનના આકાશમાં વિરહનું વાદળ છવાઈ ગયું.
