SearchBrowseAboutContactDonate
Page Preview
Page 228
Loading...
Download File
Download File
Page Text
________________ ૧૯૨ વનાબામાં ચોલન (યોગને વા) 1 જાતિય આત્રહાયળીમાલે કાર્તકી પુનેમથી એક મહિને માગસરી પુનેમ આવેછે । । રૂ૮, જ્યારે કોઈના હેતુ બતાવવા હાય ને હેતુ શબ્દ વપરાયે હોય ત્યારે તેને અને તુ શબ્દ એઊને ૬ ઠ્ઠી લાગેછે, જેમકે અશસ્ય દેતોઃ વસતિ, પણ જ્યારે દેતુ કાઈ સ નામ જોડે વપરાય ત્યારે બેઉને ૩ જી, ૫ મી કે ૬ ઠ્ઠી લાગેછે. જેમકે ન હેતુના, માખેતોઃ અથવા ચહેતોઃ । જ્યારે કોઈના હેતુ અતાવવા હાય ને હેતુવાચક શબ્દ કેઇ સર્વનામ જોડે વપરાયેા હાય ત્યારે બેઉને ૨ જી, ૩ જી ૪ થી, ૫ મી કે ૬ ઠ્ઠી લાગેછે, જેમકે િનિમિત્તે, ન નિમિત્તેન, એે નિમિત્તાય, માન્નિમિત્તાત્ અથવા ચનિમિત્તસ્ય, ને જ્યારે હેતુ વાચક શબ્દ સર્વનામ શિવાયના કાઇ જોડે વપરાયા હૈાય ત્યારે બેઉને ૩ જી, ૪ થી, ૫ મી, ૬ ઠ્ઠી કે છ મી લાગેછે, જેમકે જ્ઞાનેન નિમિત્તેન, જ્ઞાનાય નિમિત્તાય, વગેરે. । રૂo.અમુક ધાતુના કર્મ અથવા કર્તા તરીકે જે વપરાય તેવા હાય તે, જો તે ધાતુના ક્રિયાપદને બદલે તેના મૃદત કે કૃતાપ્તિ પ્રાતિપકિની જોડે આવેતે તેને પી લાગેછે, જેમકે ઝળક્ષ્ય કૃતિ : વીતિ થર્।ો જ્ઞાતઃ જૉ=હો जगत्करोति । અપવાદ . બે કર્મ લે એવા ધાતુને એમ થતુ હાયતા તેના પ્રત્યક્ષ કર્મને તે ૬ ઠ્ઠીજ લાગેછે, ને પરોક્ષકને ૨ જી કે ૬ ઠ્ઠી લાગેછે, જેમકે નેતાશ્યસ્ય અન્ન (સુપ્રચવા) ગાં त्रुघ्नाय नयति । રૂ. કાઈ ધાતુના કતા અને કર્મ બેઉ ધાતુના કૃતાદિ પ્રાતિપટ્ટિક જોડે વપરાતા હાય તે કર્મને ૬ ઠ્ઠી ને કત્તાને ૩ જી લાગેછે, જેમકે આથર્ચ થવાં હોડોપેન (= અનોપો ગનાં ફોયિ તવાશ્ચર્ય ) । પણ અજ નેત્ર પ્રત્યયથી થયલા સ્ત્રીલિંગના એવા નામેા હાયતા કર્તાને ૩ જી કે ૬ ઠ્ઠી લાગેછે, જેમકે રાષ્ટ્રાનામનુરાલન માન્નાયેળ (આચાર્યસ્ય વા) ૪૦.વખત અથવા જગ્યાના ગાળા ખતાવનાર શબ્દોને ૫ મી કે ૭મી લાગેછે, જેમકે અદ્યમુવાચં દે (ચદાદા)મોન્તા। ચોથં ોરો (જોરાદા) રુક્ષ્મ વિદ્યુત ૪૬,જ્યારે આખા વર્ગમાંથી એક એળખી કાઢવા હાય ત્યારે તે વવાચક શબ્દને ૬ ઠ્ઠી કે ૭ મી લાગેછે, જેમકે દૃળાં (તૃષુ વા) પ્રાહ્મળ શ્રેષ્ઠઃ । નવાં (નોપુ વા ) कृष्णा बहुक्षीरा । ૪ર. નક્ષત્રા જ્યારે અમુક વખત મતાવવા વપરાય છે ત્યારે તેને ૩ જી કે ૭ મી લાગેછે, જેમકે મૂત્યુન (મૂહે વા) આવાવી, શ્રવળન (અવળે વા ) વિલનયંત્ ગ.સતીષી ને સતીસપ્તમીના સબંધમાં—જયારે કુદત પ્રાતિપકિ ૬ ઠ્ઠી માં ને કર્તા પણ તેજ વિભક્તિમાં હાય તેમજ બેઉના જાતિવચન સરખા હોય ત્યારે સતીષષ્ઠીના પ્રયાગ કહેવાય છે ને એ પ્રમાણે જ્યારે સાતમીમાં હાય છે ત્યારે સતીસસમી ના પ્રયાગ હેવાયછે. જેમકે પચતો ગુત્તે: શિષ્યગાવિનયઃ સ્તર ગોપુ જુથમાનાનું સ ાતઃ । સતીષષ્ઠી બેદરકારી અથવા ધિક્કાર બતાવનાર અર્થમાં ઘણું કરી વપરાયછે. સતીષષ્ઠી ના અર્થ તે છતાં” ને સતીસપ્તમીના અર્થ કે તરતજ એવા થાય છે.
SR No.023460
Book TitleSanskrit Bhasha Pradip
Original Sutra AuthorN/A
AuthorThakordas Jamnadas Panji
PublisherThakordas Jamnadas Panji
Publication Year1867
Total Pages366
LanguageSanskrit
ClassificationBook_Devnagari
File Size28 MB
Copyright © Jain Education International. All rights reserved. | Privacy Policy