________________
३११११
સમાસ પ્રકરણ ૧ ૧ ધાતુ સંબંધી બારિ (ા વિગેરે) અવ્ય, ધાતુની પૂર્વે
જોડાઈને ધાતુના જુદી જુદી રીતે અનેક અર્થ ઉત્પન્ન કરે છે ત્યારે તે ઉપસર્ગ કહેવાય છે, પૂજાથે અને અતિ ગતાથ અધ અને પરિ તથા અતિકમાથે અતિ ઉપસર્ગ થતા નથી. પ્રાથa | ૨-૩–૭૭ (1) કોઈ ઉપસર્ગ ધાતુના મૂળ અર્થથી જુદે જ અર્થ
બતાવે છે. છત્તિ તે જાય છે. માચ્છતિ તે આવે છે, વિત્તિ તે પ્રવેશ કરે છે. વિદ્યાતિ તે બેસે છે. (A) કેઈ ઉપસર્ગ ધાતુના અર્થને અનુસરે છે અને ધાતુની સાથે આવશ્ય જોડાયેલું જ રહે છે, મનુષ્યને તે ઈચ્છે છે. (૪) કોઈ ઉપસર્ગ ધાતુના અર્થમાં વધારો કરે છે. તે તે જુવે છે. નવીફરે તે બારીકાઈથી જુવે છે. () કેઈ ઉપસર્ગ માત્ર ધાતુ સાથે જોડાએલે રહે છે પણ ધાતુના અર્થમાં બીજો કોઈ પણ ફેરફાર કરતા નથી. વિરાતિ તે પ્રવેશ કરે છે. વિરાતિ, તે પ્રવેશ કરે છે. धातोः पूजार्थस्वति-गतार्थाधिपर्यतिक्रमाांति-वर्जः
प्रादिरुपसर्गः प्राक् च ३३१४१ ૨ ઉપસર્ગો, કરી, , અન્ન, પ્રાદુરૂ આવિણ વિગેરે તથા
દિવ પ્રત્યયાત શબ્દો ગતિ સંજ્ઞક થાય છે, કરીશ !
ऊर्याद्यनुकरण-च्चि-डाचश्च गतिः ३३११२ ૩ ભૂષા આદર અને ક્ષેપ અર્થમાં અનુક્રમે અન્, સત્ અને
અસત્ શબ્દો, ધાતુ સાથે સંબંધ રાખતા હોય ત્યારે ગતિસંજ્ઞક થાય છે અને ધાતુની પૂર્વે જોડાય છે. અઢી . મૂવા-ડડર-ડિરું રાશ૪
| ઉપસી તથા શી
દિન 11 તાર
