________________
મોક્ષ : માર્ગણમાં સત્પદ આદિ
૧૮૩ કરતાં નરકમાંથી, તે કરતાં દેવમાંથી.., અતીર્થસિદ્ધ કરતાં તીર્થસિદ્ધ, અસંખ્યગુણ હોય.
સિદ્ધના ૧૫ ભેદઃ—
ચરમભવની અપેક્ષાએ સિદ્ધના ૧૫ ભેદ છે. ૧. કઈ જિનસિદ્ધ (તીર્થકર થઈને સિદ્ધ). ૨. કેઈ (સંખ્યાતગુણ) અજિનસિદ્ધ, ૩. કેઈ તીર્થસિદ્ધ (તીર્થ સ્થપાયા પછી મેસે ગયેલા), ૪. કેઈ અતીર્થ સિદ્ધ (તીર્થ સ્થપાયા પહેલા સિદ્ધ દા. ત. મરુદેવા), અથવા તીર્થ નષ્ટ થયા પછી સિદ્ધ, ૫. ગૃહસ્થલિંગ-સિદ્ધ (ગૃહસ્થશે કેવલજ્ઞાન પામેલા, ભરતચક્રી વિગેરે), ૬. અન્યલિંગ-સિદ્ધ (તાપસાદિ વલ્કલચીરી), ૭.
વલિંગસિદ્ધ (સાધુ વેશે), ૮–૯–૧૦ સ્ત્રી-પુરુષ-નપુંસકલિંગે સિદ્ધિ (નપું. ગાંગેય), ૧૧. પ્રત્યેકબુદ્ધ સિદ્ધ (વૈરાગ્યજનક નિમિત્ત પામી વિરાગી અને કેવળી થયેલ, કરકંડું), ૧૨. સ્વયંબુદ્ર સિદ્ધ (કર્મ સ્થિતિ લઘુ થવાથી બુદ્ધ, કપિલ), ૧૩. બુદ્ધબધિત સિદ્ધ (ગુરુથી ઉપદેશ પામી), ૧૪. એકસિદ્ધ (એક સમયમાં એક જ સિદ્ધ, શ્રી વીરવિલ્સ), અને ૧૫. અનેક સિદ્ધ; (એક સમયમાં અનેક સિદ્ધ બનેલા તે)
૫ મા-૬ ઠ્ઠા અંગે ધ્યાનમાં રાખવું કે પૂર્વભવમાં ચારિત્રની ખૂબ સાધના કરી હોય છે. નવતત્ત્વનો પ્રભાવ –
જીવ અજીવ વગેરે નવ તને જાણવાથી સમ્યકત્વસમ્યગ્દર્શન પ્રગટ થાય છે. એટલું જ નહિ, પણ નવ તત્વના વિસ્તૃત સ્વરૂપને ન જાણતો છત “આ તો જ સાચાં એવી
